ASMA KPR

ASMA KPR

ASMA KÖPRÜ

Ad?ndan da anla??laca?? gibi. bir asma köprü hemen hemen bütünüyle, asma halatlar? ve ask?lar arac?l???yla ana ta??y?c? eleman olan kablolara as?l?r Kablolar, köprüyle a??lacak olan suyun iki yakas?n

daki zemine, sa?lam biçiminde ba?lan?p iki ya da daha çok dikey destek kulesi üzerinden geçirilir. Ancak ço?u zaman kablolar?n ank?raj'a girme aç?s?n? düzeltmek için uçlara yak?n bölümlere ek destekler yerle?tirilir. Ana kablolar, her zaman çekme gerilmesi etkisinde bulunduklar?ndan (bu yüzden de oldukça küçük yüklerde, bas?nç alt?ndaki elemanlarda bazen oldu?u gibi burkulmayacaklar?ndan), a??rl???na göre en büyük çekme direnci olan yüksek kalite çelik teller kullan?l?r. Asma yap?yla öteki yap? biçimlerine göre çok daha uzun köprü aç?kl?klar?n?n (500 m'den çok ) a??lmas?, çelik tellerin bu özelli?i sayesinde gerçekle?tirilmektedir. Bununla birlikte, kablolar?n (yap?s?ndan gelen) esnekli?i yüzünden, özellikle yük yo?unla?malar? alt?nda olu?an çökmeleri azaltmak ve trafik yükünü yaymak için, köprü gövdesi ço?unlukla bir çe?it peki?tirici kafes ya da kiri? ile birle?tirilir. Demiryolu yükü, özellikle ?iddetli ve yo?un oldu?undan, gövde çökmelerini demiryolu trafi?i için kabul edilebilir,de?erlerde tutabilecek dayan?kl?l?kta.kafes kiri?ler çok kal?n ve a??r olmak zorundad?r. Bunun sonucu olarak asma köprü o kadar pahal?ya mal olur ki, birçok asma demiryolu köprüsünün yap?lm?? olmas?na kar??n, bunlar?n, genellikle uzun demiryolu geçitleri için TÜNEL'lerden daha ekonomik bir çözüm sa?lad??? söylenemez.

Ank?rajlar: Geçit k?y?lar?nda sa?lam kayalar?n bulundu?u durumlarda, her ana kablo için yap?lan ank?raj, kaya içine yatayla 30''lik bir aç?yla delinen kama ?eklinde bir tünel biçimindedir ve betonla doldurulur. Uzun çelik ank?raj çubuklar? ya da halatlar?, bu beton «t?kaçlar» içine yerle?tirilir. Uçlarda yelpaze gibi aç?lan kablo tellerinin kolayl?kla ba?lanabilece?i bu tip ank?rajlar, beton t?kac?n s?yr?lma kuvvetine ve çevresindeki kayan?n direncine ba?l? olarak çekme kuvvetini kar??lar. Bu çekme kuvveti, aç?kl??? 900 n?' den fazla olan köprülerde, her kablo için 10 000 tonu geçebilrnektedir. K?y?larda sa?lam kayalar?n bulunmad??? geçitlerde, ana kablo ank?rajlar?, içine ank?raj çubuklar?n?n yuvaland???, yar? gömülü masif beton bloklar biçiminii al?r. Genellikle «a??rl?k» ank?raj? olarak tan?mlanan bu tip ank?rajlarda, bloklar?n kablolardan gelen e?imli çekme kuvveti alt?nda ?rma?a ya da denize do?ru devrilmesinin önlenmesi, blo?un ön yüzün

?n?aat halindeki Severn köprüsü. Asma kablolar yerinde sar?lm??,sonra da kafes kiri? gövde, aç?kl???n ortas?ndan k?y?ya ve kulelere do?ru in?a edilmi?tir

deki zeminin pasif direncine ve blo?un taban?ndaki sürtünmeye ba?l?d?r. New York'daki George Washington köprüsü gibi baz? asma köprülerde kablo ank?raj? olarak, bir uçta kaya içinde beton t?kaç tipi, öteki uçta a??rl?k tipi kullan?lm??t?r. Kuleler: Ana kulelerin temel i?levi, geçitin her iki kenar?nda, bütün deniz araçlar? için yeterli bir yüksekli?i sa?layacak biçimde, kablolara destek olu?turmakt?r. Üzerlerinde eyer denilen ve kule tepesindeki aç? de?i?imi s?ras?nda kablo tellerini düzenleyen radyal olukl?? dökme çelik bloklar bulunur. Hafiflik ve yap?m h?z? istekleri nedeniyle, kule ayaklar?, genellikle, yerle?tirilecekleri konuma kald?r?larak, birbiri üstüne ba?lanacak büyük prefabrike parçalar? olu?turan çelik plakalardan yap?l?r. Bununla birlikte, baz? durumlarda, kule ayaklar?n? «yerinde» (yani kararla?t?r?lm?? konumda) dökülmü? takviyeli beton'dan yapmak daha ekonomiktir. ?ngiltere'de, Hull yak?nlar?ndaki yeni Humber köprüsü için bu yap? tarz? seçilmi?tir. Kule temelleri ya da ayaklar'?, kendi a??rl?klar?ndan ve kablolar?n tepkisi olarak üzerlerine binen çok a??r yüklere dayanabilecek biçimde olmal?d?r.Bu yüz

den de sa?lam kayaya oturtulmalar? zorunludur. Ba man, 1 410 m aç?kl??? ile, bu tür köprülerin en uzunu zen, Edinburgh yak?n?ndaki Mackintosh Rock 'da ger olacakt?r.

çekle?tirilen Forth Road köprüsünün kuzey kulesinin temelinde oldu?u gibi, kayalar su yüzeyine yak?n bu­lunur ve betonarme blok temel yap?m? oldukça kolay­d?r. Ancak sa?lam kayan?n çok derinlerde oldu?u du­rumlarda, ?rmak ya da deniz yata??na keson'lar (Bk. KÖPRÜ, tarih) bat?r?lmas? gerekir ve bunlar?n içine bas?nçl? hava pompalanarak, kule temellerinin in?as? için gerekli derin kaz?n?n kuru ortamda yap?lmas? sa?lan?r.

Kablolar ve ask?lar: ?lk metal asma köprülerin kablolar' dövme demir ya da •zincirlerden olusmak­tayd?. Ancak, 1841'de Alman as?ll? bir Amerikal? olan John Roebling, paralel çelik tellerden, «yerinde» kab­lo yapmak için bir yöntem geli?tirdi. Kablo sarma denilen bu yöntem, köprü yap?lacak aç?kl?k boyunca sürekli dönen bir hava hatt?na ba?l? tekerleklerle, tel­lerin ta??nmas?na dayan?r . Bu yolla, istenen say?da tel aç?kl?k boyunca ta??n?p ba?lanarak istenen boyut­ta kablo yap?labilir. 1841 y?l?ndan bu yana, hemen he­men bütün önemli asma köprülerin ana kablolar? bu yolla yap?lm??t?r.

Modern asma köprülerin ask?lar?, ço?unlukla ana kabloya çelik kelepçe]erle •ba?lanm?? çelik tel halat­lardan olu?ur. Çelik kelepçeler, bu ask?lar?n alçak nok­taya do?ru kaymas?n? engelleyecek bicimde,kabloyu s?k?ca kavrarlar.

Gövde: ?kinci Dünya Sava??'na kadar asma köp­rülerde normal olarak, gövdeler için betonarme pla­kalar , peki?tirici yap?lar için de derin ve a??r çelik kafesler ya da kiri?ler kullan?l?yordu. Yaln?z, Ameri­ka'da 1940'da tamamlanan ünlü Tacoma Narrows bu­nun d???ndad?r. Bu köprüde gövde peki?tirici yap? iki tane s??, hafif çelik plaka kiri?den olu?uyordu. 1941' de, orta derecede bir rüzgar?n neden oldu?u ?iddetli sal?= (Bk. REZONANS) sonucu Tacoma köprüsü­nün çökü?ünden sonra, bütün gövde ve peki?tirici ya­p? tasar?m? konusu yeniden gözden geçirildi. Günü­müzde, buna benzer bir olaya meydan vermemek için, köprü yap?lmadan önce, gerçek boyuttaki köprünün, bütün olas? rüzgarlardan herhangi bir zarar görme­mesini sa?lamak amac?yla, asma:köprünün gövde tasa­r?m? modelleri,HAVA TÜNEL?'nde denenir. Sava?tan sonra Almanya'da görülen bir ba?ka geli?me de, köp­rü a??rl???n? azaltmak için takviyeli çelik ya da ben­zeri plakalar?n kullan?lmas?d?r. Son y?llarda yap?lm?? uzun aç?kl?kl? asma köprülerden ikisinde, yani Bristol yak?n?ndaki Severn köprüsünde ve ?stanbul'daki Bo­?aziçi köprüsünde, bu tür plakalar bir tek KAFES K?­R??'le birle?tirilmi?tir. Peki?tirici yap? olan kafes ki­ri?, büyük rüzgar sal?n?m? olas?l???n? ortadan kald?r­ma amac?yla, kenarlar?na aerodinamik ?ekil verilmi?, geni? ama s?? bir biçimdedir.

Teknik ilerledikçe ve yeni maddeler geli?tirildikçe, 3 000 m ya da daha fazla aç?kl?kl? asma köprüler yapma olana?? do?mu?tur. Ancak , bugüne kadar

yap?lm?? olan en uzun tek aç?kl?kl? köprü, New York' daki 1298 m aç?kl???ndaki Verrazaro Narrows köprü­südür. Buna kar??l?k, yeni Humber köprüsü bitti?i za

Etiket: ASMA KÖPRÜ

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe