AS?T RET?M?

AS?T RET?M?

AS?T ÜRET?M?

Asit, öteki maddelerden, suda çözündü?ünde molekülünden ayr?lan hidrojen ATOM'lar?yla ay?rt edilir. Asitlerin suda çözünmesiyle olu?an elektrik yüklü hidrojen ?YON'lar?n?n, ba?ka maddelerle tepkimeye girme e?ilimi fazlad?r. Bu durum, asitlerin a??nd?r?c? özelli?ini de aç?klar. «Kuvvetli» asit moleküllerinin ayr??ma e?ilimleri çok büyüktür. Endüstride elde edilen ve kullan?lan ba?l?ca asitler, sülfürik, nitrik, ve hidroklorik asitler (bunlar, kuvvetli asitlerdir) ve canl? maddelerde bulunan karma??k karbon bile?ikleriyle bir kimyasal formül kurmak için biraraya gelen asetik asittir (bu, zay?f bir asittir). Sülfürik asit: Kimyasal formülü H2SO4 olan renks?z ve ya??ms? bir s?v?d?r. En yayg?n kullan?m? olan asit budur. Sülfürik asit, do?rudan do?ruya KÜKÜRT'ten ya da çimento yap?m?nda kullan?lan anhidrit'ten (kalsiyum sülfat) elde edilebilir. Öteki kaynaklar?, endüstri i?lemlerinde ara ürün olan, kükürt içeren maddelerdir. Sülfürik asit üretiminde kullan?lan geleneksel yöntem. odalar ya da kule i?lemidir. Üretimde as?l tepkime, kur?un kapl? odalarda, sürecin öteki bölümleri ise kulelerde gerçekle?ti?inden i?leme bu ad verilmi?tir. Asit, kükürtü, kükürt dioksit verecek biçimde yak?p, bunu KATAL?ZÖR olarak azot oksitleri bulunan

AS?T ÜRET?M?

hava ve buharla i?leme sokarak elde edilir. Katalizör hesaba kat?ld???nda tepkime karma??kt?r. Ancak, yal?n olarak ?öyle belirtilebilir: 2 SO2 + 2 H20 2 H2SO4 kükürt su oksijen sülfürik asit dioksit

Odalar yöntemi, dü?ük kuvvet ve safl?kta, yaln?zca oran?nda H2S0., içeren bir ürün verir. Bu yöntem, yerini, daha saf ve çe?itli de?i?iklikte ürün veren kontakt yönteminde a??r? deri?ik oleum ya da du?nnl? sülfat asidi diye adland?r?lan H2S207 kimyasal formüllü asit de elde edilebilir. Bu son derece tepkin ve tehlikeli madde suya eklenirse H2SO4 haline dönü?ür: H2S707 H2O 2 H2S0,

Öte yandan, su aside eklenince, tepkime sonucu su ?iddetle kaynar ve çevreye su ile asit f??k?rt?r. Kontakt i?leminin ak??? arkadaki ?emada görülmektedir. Kontakt i?lemi yüksek nitelikli asit verir. Hammadde olarak yaln?zca kükürt, hava ve su kullan?ld??? için, ayn? zamanda çok ekonomiktir. Bu i?lemde katalizör tüketilmez: yaln?zca baz içindeki art?k maddeler nedeniyle «zehirlenen» katalizörün belirli aral?klarla de?i?tirilmesi gerekir. K?saca, kontakt i?lemi ?öyle özetlenebilir: Kükürt ya da kükürt içeren madde, Sa vermesi için kuru havayla yak?n?.. (hava asidin bir bölümüyle kurutulabilir) . Sülfür dioksit (SO2) filtre edilir ve dönü?türücüye (konverter ) gider. Burada daha fazla hava ile platin ya da vanadyum pentoksit katalizörlü?ünde kükürt trioksite (SO:,) dönü?ür. Bu (Sa) suya eklenerek, sülfürik asit (SO. + H20 H.,SO4) elde edilebilir. Ancak, tepkime oldukça ?iddetli oldu?undan aside eklenip oleum olu?turulur (Sa+ H2SO4_3„..H.,S207) Bu ürün suyla seyreltilebilir. Sürecin birçok basama??nda yo?un ?s? ç?kar. Bu ?s? art?k ?s? kazanlar?'nda denetim alt?na al?n?r ve kullan?l?r. Su, kapal? sarmal borular içinde, s?cak kimyasal maddeler aras?ndan pompalan?r ve buhar haline gelir. Bu buhardan, i?lemin öteki bölümlerinde yararlan?l?r. Elde edilen sülfürik asitin üçte biri gübre yap?m?nda kullan?l?r. Öteki önemli kullan?m alanlar? ?unlard?r: Boyalar: pigmentler; deterjan lar; plastikler. Bunlardan ba?ka çeli?in temizleme i?leminde, boyarmaddeler yap?m?nda ve ba?ka asitlerin üretiminde de kullan?l?r. Nitrik asit: Formülü NHastür. Saf halde renksiz. dumanl? bir s?v?d?r. Ancak kararl? de?ildir ve hava ile temas edince sar? ya da k?rm?z? renge dönü?ür. Bu durum azot dioksit gaz?n?n varl???ndan ileri gelir. Azot dioksit, asidin dü?ük ya da yüksek s?cakl?klarda bozunmas?ndan olu?ur. 4HNO3 2H20 1 4NO2 nitrik asit su azot oksijen dioksit

Kontakt yöntemi.* i?lemin yürüyü?ü. Kat? kükürt, kükürt eriticiye (sol üstte) doldurulur ve sarmal bir boru içinden geçirilen su buhar? yard?m?yla eritilir. Safs?zl?klar dibe çöker ve zaman zaman d??ar? al?n?r. Erimi? kükürt, kükürt yak?c?ya iletilir ve burada asit içinden geçirilerek kurutulmu? hava ile yanar. Kükürt havadaki oksijen ile 1sirle?erek kük?irt dioksit olu?turur. Tepkime s?ras?nda olu?an ?s?, art?k ?s? kazan?nda bulunan suyu kaynat?nada kullan?l?r.. Olu?an buhar, daha çok kükürt erit?lmesinde ve hava pompas?n? çal??t?ran türbine güç sa?lamada kullan?l?r. Kazandan ç?kan kükürt dioksit, önce bir süzgeçten geçer ve dönü?türücüye girer. Burada hava ile kar???r ve bir katalizör üzerinden geçe? Orada bir bölümü kükürt trioksite (S0..) dönü?ür. Burada da ?s? aç??a ç?kar ve bu ?s? ba?ka bir kazanda kullan?l?r. Ard?ndan, gaz ikinci bir dönü?türücüye gider ve burada tümü, saf kükürt trioksite dönü?ür. Aç??a ç?kan son ?s?, küçük bir ?s? de ?i?tirici yard?m?yla al?n?r ve gaz bir so?urma kulesinde sülfürük asit. (112.504) ile kar??t?r?larak asidin a??r? deri?ik biçimi olan oleum (11,S207) yap?l?r. Oleum su ile istenilen konsantrasyona kadar seyreltilir ve ele geçen asit so?utma i?leminden sonra depolara gönderilir.

 

Kontakt i?leminde kullan?lan modern sülfürik asit dönü?türücüsü günde 500 ton kükürt i?ler. Karma??k boru sistemleri, a??nmaya dayan?kl? yumu?ak çelikten yap?lm??t?r. Yüksek deri?iklikteki asit, paslanmaz çeli?i k?sa sürede y?prat?r, bozar.

Daha sonra azot dioksit suda çözülür. Daha fazla hava oksijeni yard?m?yla nitrik asit olu?ur: 4NO2 2H20 + 02 4HNO3 azot su oksijen nitrik dioksit asit Nitrik asit, gübre, patlay?c? maddeler, boya ve ilaç yap?m?nda ve metallere etkisinden dolay? maden i?lemecili?inde (kli?ecilik) kullan?l?r. Bir k?s?m nitrik asit, 3 k?s?m hidroklorik asit kar???m? alt?n suyu (Aqua Regia) olarak bilinir ve alt?n? çözer. Hidroklorik asit: Formülü HC1'dir. Saf durumda gaz halindedir. Ancak her zaman suda çözünmü? halde sat?l?r ve kullan?l?r. Her iki halde de son derece a??nd?r?c?d?r. Cam kaplarda, ya da lastik kapl? tanklarda ta??n?r. Hidroklorik asit, en fazla tuzlu suyun ELEKTROL?Z'iyle elde edilir. Tepkime ayn? zamanda kostiksoda (sodyum hidroksit) da verir. NaC1 + H2O NaOH + HC1 tuz su sodyum hidroklorik hidroksit asit

• .

Hidroklorik asit, çinko kaplamadan (galvaniz) önce çeli?in temizlenmesinde, kemi?i jelatin vermek için ayr??t?rmada, boyalar ve yapay lif yap?m?nda, mum ve ya?lar?n ar?t?lmas?nda, derinin i?lenmesinde ve silisyum dioksidin safla?t?r?lmas?nda kullan?l?r. Asetik asit: Yukar?da sözü edilen üç asitten daha karma??k bir yap?s? vard?r. Molekül yap?s?, yayg?n olarak C11,COOH formülü ile belirtilir. Çe?itli yollarla elde edilir. Bunlar?n en önemlisi, petrol endüstrisinde ucuz ve kolay bulunan naf ta kullan?larak yap?lan i?lemdir. Sirkeye ek?i lezzeti (hemen hemen bütün asitler ek?idir; ama baz?lar? zehirli olur) veren, asetik asittir. Yiyecek endüstrisinde kullan?lan sentetik sirke yap?m?nda da kullan?l?r. Ancak bu kullan?m alan? önemsiz say?lacak orandad?r. Kullan?ld??? öteki alanlar ?unlard?r: Yapay lif, plastik, ve ambalaj malzemeleri için selüloz asetat üretiminde; boya ve yap??t?r?c?lar için emülsiyon maddesi olan vinil asetat üretiminde; asetat esterleri biçiminde çözücü olarak ; boya, sentetik lif ve ilaç üretiminde.

 

 

 

Etiket: AS?T ÜRET?M?

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe