ANTEN

ANTEN

Anten, radyo dalgalar?n? yayma ve toplamada kullan?lan bir ayg?tt?r. Verici anten radyo, TV, radar gibi bir vericiden ç?kan elektrik sinyallerini, elektro ?nagnetik dalgaya çevirir ve yayar. Al?c? anten ise bu dalgay? yakalayarak elektrik uyar?m lar?na dönü?tü rür ve radyo, TV ya da radar gibi al?c?lara gönderir. Bir radyo vericisir?in sinyali, alternatif elektrik ak?m? biçimindedir ve titre?im h?z? (frekans) saniye de on binden, milyarlara kadar de?i?ir. Birim olarak, kilohertz ya da kilosayk?l (saniyede bin kez), daha yüksek frekanslar için megahertz ya da megasayk?l (saniyede milyon) kullan?l?r. Verici antende bu ak?m?n titre?imi, çevresinde, sudaki dalgalar gibi yay?lan elektromagnetik dalga lar?n üremesine neden olur. ?ekilde de görülece?i gi bi, bu dalgalar elektrik ve magnetik alanlar olu?tu rur. Elektrik alan çizgileri, antenin çevresinde dola n?rken, magnetik alan çizgileri de, elektrik alan?n çiz gilerine dik olarak onu çevrelerler. Her iki alan da elektrik ak?m?na uygun olarak titre?ir. Bo?lukta yol alan bu dalga, nerede bir al?c? ante

Bir anten hem elektrik alan (k?rm?z? ve mavi çizgiler) hem de magnetik alan (ye?il ve kahverengi çizgiler) olu?turur. Bu alanlar?n polarlanmas?, antendeki elektrik alan?n?n yönüne göre de?i?ir. Böylece her yönde dalgalar olu?ur (1,2,3 numaral? ?ekiller). Dalgaboyu, bir dalga önünden bir dalga önüne (bir k?rm?z? çizgiden ötekine) olan uzakl?kt?r. ?ki alan?n olu?turdu?u,biçim,4.?ekilde görülmektedir.

 

Dalgalar, verici antenden sal?n?r ve eri?me uzakl?klar? içindeki herhangi bir al?c? taraf?ndan al?n?r. ?ekilde, tek yanszt?c?l? portatif bir TV anteninde dalga önünün antene (1), biraz sonra da yans?t?c?ya çarp??? (2) ve ters kutupla ana antene yans?t?lmas? (3) görülmektedir.

ne raslarsa orada bir elektrik ak?m? indükler. ?ndük lenen ak?m da, gelen dalgan?n titre?imlerine uygun bi çimde, antenin üzerinde ileri geri titre?ir. Bu ak?m, verici antendekinden çok daha zay?ft?r; ama antene ba?l? radyo al?c?s?n?n YÜKSELT?C?'si, bu zay?f ak?m? al?r ve yükseltir. Çevremizdeki bo?luk, çe?itli frekanslardaki dal galarla doludur. Anten, bu dalgalar aras?nda bir ay? r?m yapmadan hepsini toplar. Ama, her radyo ya da TV, dar bir bant içindeki frekanslar? saptayacak bi çimde yap?ld???ndan, ancak bu frekans aral???ndaki dalgalar? kullan?l?r duruma getirir. Her frekans bir dalgaboyu ile kar??lan?r. I??k h? z?yla yay?lan dalgalar havada, t?pk? sudaki içiçe hal kac?klar?n birbirinden aral?kl? olarak yay?lmas? gibi, aralar?nda belli aral?klar b?rak?rlar. Frekans yüksel dikçe dalgaboyu k?sal?r (bu ikisinin çarp?m? ???k h? z?n? verir). Örne?in, frekans? 1 000 kHz olan bir yay? n?n dalgalar? 300 m'dir. Elektrik de, tellerde hemen hemen ayn? h?zla ile tilir. Bu nedenle anten boyu, yayd??? ya da ald??? dal galar?n boyuyla oranl? biçimde düzenlenmelidir. Bu durumda antenin verimi artar. Anten boyu için en uygun de?er, ald??? ya da yay?nlad??? dalgaboyunun 1 / 2'si ya da 1/4'ü kadard?r. Evlerde kullan?lan radyolar?n antenleri, dalgabo yunun 1/4'ü bile de?ildir ve geni? bir dalgaboyu ara l???nda çal??mak zorundad?rlar. Anten veriminin dü ?ük olmas?, verici sinyallerinin güçlendirilmesiyle kar ??lan?r. Anten çe?itleri: Al?c? ve verici antenler, ilke olarak ayn?d?r. En yal?r? anten, ç?plak bir teldir. Böyle bir anten,, radyonun ilk kullan?lmaya ba?lad??? zaman larda Guglielmo MARCON? taraf?ndan kullan?ld?. Marconi, daha önce kulland??? metal silindir yerine böyle bir tel kullanman?n, vericinin alan?n? 100 met reden 2 km'ye ç?kard???n? gördü. Tek parçadan olu?an antenlere, tek kutuplu (mo nopol) denir. Antenin bir ucu vericiye, öteki ucu da topra?a ba?lan?r. Böylece ak?m, bir KONDANSATÖR' den geçmi?çesine antenden topra?a akar ve ikisi ara s?nda bir magnetik alan olu?turur. Burada toprak, dengeleyici görev yapar. Oto radyolar?nda toprak ye rine,araban?n gövdesinden yararlan?l?r. Çift parçal? antenlere çift kutuplu ( dipol) denir. Bunlar, e?it uzunlukta (dalgaboyunun 1/ 2'si, 1/4'ü ya da 1/8'i kadar), 5 10 cm arayla art, arda eklenmi? iki çubuktan olu?ur. Çubuklar, s?rayla, vericinin iki giri?ine ba?lan?r ama birbirlerine de?dirilmez.

Olu?an alan, iki çubu?un çevresinde yer al?p ikisi arasmda ba?lant? sa?lar. Bu durumda toprak hatt? gerekli de ?ildir; çünkü çubuklar birbirini dengeler. Buna çu buklar dengeli beslenmi? denir. Bir verici anten, al?c?n?n durumuna göre dikey ya da yatay olarak yerle?tirilebilir. Verici ve al?c? anten ler ayn? durumda olmal?d?r ; çünkü dikey yerle?tirilen verici antenler, dikey polarlanm?? dalgalar yayar ve yatay yerle?tirilmi? al?c? antenleri pek etkileyemez. ?yi sonuç elde etmek için, al?c? anten verici antenle ayn? aç?da yerle?tirilmelidir. Antenlerin yöne duyarl???, ta??nabilir radyolar?n nispeten yetersiz antenlerinde kolayca gözlenebilir. Radyolarda, ya radyo kutusunun içinde uzun bir hal ka olu?turan halkal? antenler ya da verimi art?rmak için magnetik bir çubu?un çevresine sar?lm?? telden olu?an ferrit antenler kullan?l?r. Al?c?dan yay?n?n en iyi biçimde duyulmas? için, ya halkal? anten düzlemi nin ya da ferrit çubu?a dik bir düzlemin, vericinin içinden geçmesi gerekir. Portatif antenli ta??nabilir radyo ye televizyonlar?n al?? düzeyi, anten do?rultu suyla yak?ndan ilgilidir. Televizyon ayg?tlar?n?n içindeki magnetik bobin lerden yay?lan zay?f radyo sinyalleri, kuvvetli al?c? lara ba?lanm?? döner halkal? antenlerin yöne duyar ligin' kullanan TELEV?ZYON YAKALAYICI'lar?yla yakalanabilir ve televizyonlar?n yeri belirlenebilir. Yakalay?c?'daki' görevli, halka anteni , en güç lü sinyal al?nana dek çevirir ve televizyon ayg?t?n?n hangi yönde oldu?unu, halkan?n yönüne bakarak saptar. Antenlerin aç?ya duyarl? olmas?, ileti?imde orta ya ç?kan birçok zorlu?a çözüm sa?lar. Al?nan bir yay?n, kendisine yak?n frekanstaki bir ba?ka yay?nla s?k s?k kar??abilir. Orta ve uzun dalga yay?nlar?, güçlerini pek yitirmeden , dünyan?n çevresini dolanabilir ve binlerce kilometre yol alabilirler. Bu da bir sinyal ka labal???na neden olur. Hi fi radyo ve televizyon yay?nlar?nda kullan?lan k?sa dalgaboylar? ya da çok yüksek ve yüksek üstü frekanslardaki yay?nlar (vhf ve uhf), bir do?ru bo yunca hareket eder ve ufukta son bulurlat. Bu neden le, uzak yerlere yay?n yapabilmek için bir ülkede pek çok uhf ve vhf (yüksek üstü ve çok yüksek frekans) vericisi olmal?d?r. Ancak bu durumda da, de?i?ik ya y?n yapan iki verici istasyonun ortas?ndaki' bir al?c? için baz? sorunlar ortaya ç?kar. Her iki sorun da, vericiye tam olarak yön lendirilmi?, yöne duyarl? bir antenle çözülebilir. Ev lerde kulland???m?z TV antenleri, yöne duyarl? anten lere iyi bir örnektir. TV anteni, yatay polarlanm?? iki kutuplu bir ya r? dalga antenidir. Birçok ülkede renkli televizyon için kullan?lan uhf band?, 1 metreden 0,1 m'ye dek de?i?en dalgaboylar?n? içerir.

Bu antenler vericiye do?ru yönlendirilir. Vericiden do?ru bakacak olursak önde, antene ba?l? olmayan metal çubuklardan olu? mu? yönlendirici'ler görülür. Arkada ise, hemen he men ayn? görünü?teki yans?t?c?lar bulunur. . Yönlendirici ve yans?t?c?lar sinyali al?rlar. içle rinde zay?f bir ak?m olu?ur. Bu ak?mla çubuklar, fark l? bir fazda da olsa (yani pozitif için negatif ya da tersi) yeniden yay?n yaparlar. Antenin ana eleman? n?n arkas?nda yeralan en yak?n yans?t?c?, bu eleman dan 1/4 dalgaboyu kadar uzaktad?r. Her titre?im tepesi, ana elemandan geçtikten bir süre sonra, yans?t? c?ya çarpar. Böylece ikisi aras?nda 1/4 çevrirnlik bir faz fark? olu?ur. Yans?t?c?, bu dalgay? geri yans?t?r, ama dalga i?aret de?i?tirdi?i için, ana eleman ile 1/2 çevrim kadar bir faz fark? daha ortaya ç?kar. Yans? yan dalga ana elemana geri gelene dek bir 1/4 çevrim daha gecikir. Böylece tam bir çevrim geçirerek, ana eleman ile ayn? faza gelir. Sonuç olarak, do?rudan gelen dalgalar ^ile yans?yan dalgalar çak???r ve sinyal güçlenir. Antendeki tüm yans?t?c? ve do?rultuular ayn? bi çimde çal???r. Ancak, yukarda sözü edilen biçimde ça Surrey'de Bagshot radyo istasyonunun TV verici kulesi. Kulede ayr?ca mikrodalgalar için boynuz antenler de bulunmaktad?r. Kulenin yaln?zca tepesi TV antenidir; geri kalan ta??y?c? yap?d?r. Y orkshire'dki Iftgleby Arnclif f e posta merkezinin, çe?itli tipte mikrodalga al?c?lar?. Boynuz antenler,km'lerce ötedeki antenlere çok ince demetler halinde radyo dalgalar? salarlar. Bunlar?n gizlice dinlenmesi güçtür.

Çal??ab?lmeleri için, antenin tam olarak vericiye göre ?lendirilmesi gerekir. Böyle olmazsa, yans?yan dal-ir çubuklar aras?nda çapraz yol alarak, daha uzun mesafe a?arlar..Bu da ayn? fazda olmalar?n? en-er ve dalgalar birbirlerini yok eder. Renkli TV için yap?lm?? bir UHF dam anteninde lar? 6-18 aras?nda de?i?en, merdiven gibi s?ralan-yönlendiricilet bulunur. Çift kutuplu ana eleman lar?n arkas?nda yeral?r. Ana eleman?n arkas?nda, nmeyen yans?malar? önleyen topraklanm?? bir ?z 1, yani geri yansit?c? bulunur. Yöne duyarl???n yüksek olmas? gerektiginde (ra-ve radyo gökbiliml alan?nda olclugu gibi), para-ü yans?t?c?lar kullan?l?r. Bunlar bir otomobil (ar? s?t?c?s? gibi biçimleadirilmi?tir ve ayn? biçimde tüm ;alan tek bir noktada odaklar. M?KRODALGA için c k?sa dalgaboylar?), boynuz biçimi yans?t?c?lar an?hr. Daha uzun dalgalar için al?c? ve verici ara-aki duyarl? uyum, bir anten dizisi yard?m?yla sa?-ibilir. Bu dizi, do?rult ucu ve yans?t?c?lar? olan tek antene benzer; ancak, tüm antenler verici ve al?-ba?l?d?r. Diziyi olu?turan de?i?ik elemanlar?n sin-ri birbirini kuvvetlendirir. ?çinde kendi transistorlii yükselticisi bulunan an-er de geli?tirilmi?tir. Bu düzenleme, verimi çok ar- aktad?r.

Etiket: ANTEN 

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe