AMPERMETRE

AMPERMETRE

Ampermetre (akımölçer) elektrik akımını ölçen bir aygıttır. Elektrik akımının ölçüldüğü birim amper'dir. Kil-cük akımlar da miliamper ve mikroamper birimleriy-le ölçülür. Aygıttan geçen akım, bir skala üzerindeki ibreyi, akımın büyüklüğüne bağlı olarak hareket et-tirir. Ampermetrenin başlıca iki tipi vardır. Döner bo-binli tipte skala (gösterge), lineer'dir; yani dereceler eşit aralıklıdır. Oysa. döner mıknasıtlı ya da döner çe-kirdekli tiplerde skala lineer Ampermetrenin çalışması, bir telden geçen akımın. tel çevresinde bir magnetik alan oluşturması ilkesine dayanır. Aygıttaki telin bir bobin haline getirilmesiyle, bir ELEKTROMIKNATIS yapılmış olur. Bu elektro-mıknatısın kuvveti, içinden geçen akımla doğru oran-tılıdır. Döner bobinli ampermetrelerin üç ana parçası var dır. Birincisi, doğal bir mıknatıs, ikincisi, üzerine bir ibre takılmış ve mıknatısın alanına dik bir eksen üze-rinde yataklanmış yassı bir bobin , üçüncüsü de, zem-berektir. Döner bobin ve ibre düzeneği çoğu kez, taş-lı yataklara oturtulmuştur. Bobin ve ibre düzeneğinin dönüşü zemberekle denetlenir. Ölçülecek akımın bobinden geçirilmesiyle, doğal mıknatıs alanına ters yönde bir magnetik alan oluşur.

Bu da bobin ve ibreye dönme veren bir kuvvet oluş-turur. Zemberek olmasaydı bobin, iki mıknatıs birbirle-rine karşıt olmayan konuma gelinceye kadar döner-di. Oysa zemberek, kendisini burmaya çalışan kuvvete bağlı olarak, büyük ya da küçük bir kuvvetle dönme-ye karşı koyacak ,ır. Böylece ibrenin gösterdiği her de-rece, belirli bir kuvveti ve dolayısıyla. belirli bir akımı karşılar. Bu şekilde ampermetre, tam sapma değeri adı ve-rilen maksimum değere kadar olan doğru akımları öl-çer. Çok duyarlı aygıtlarda, tam sapma değeri 25 mik-roamper kadar küçük olabilir. Daha yüksek akımlar, bobine paralel bağlanmış şönt dirençler yardımı ile ölçülebilir. Paralel bağlı dirençler, akımın büyük bö-lümünün üzerlerinden, çok küçük bir oranın ise bo-binden geçmesini sağlar. Bu tür aygıtların hassaslıkları, genellikle tam sapma değerinin ya da #39;si kadardır. Labora-tuvar kullanımları için, çok daha doğru sonuçlar ve-ren ampermetreler yapılmıştır. Resimde döner bobinli bir ampermetre görülmektedir. Ölçülecek akım, uçlar üzerinden bobine gider ve çevresindeki mıknatısın alanına ters yönde bir magnetik alan oluşturur. Bobin, yayın kuvvetini yendiği sürece dönerek, kendisine bağlı ibreyi döndürür.

Alternatif (AC) akımları ölçmek için şönt devre-lere, alternatif akımı doğru akıma (DC) çeviren DOĞ-RULTMAÇ'lar eklenmelidir. Alternatif akımı daha yalın, daha ucuz (ama, o oranda da az hassas ve hata payı fazla) biçimde ölç-rnenin bir yolu da, döner çekirdekli ampermetre kul-lanmaktır. Bu aygıtta ibre, bir yay ya da bir denge-leme ağırlığıyla, yumuşak bir demir parçasına bağlan-mıştır. Bunun yakınına sabit bir demir parçası yer-leştirilmiştir. Aygıtın tümünü çevreleyen bir bobinden akım geçince, bu iki demir parçası çevresinde bir magnetik alan oluşur ve demir parçaları birbirlerini iterler. Oluşan kuvvet ibrenin, geri çevirici yayın kuv-vetini yenerek dönmesine neden olur; ama bu kez dön-me lineer değildir. Çünkü iki demir parçası arasında-ki uzaklık arttıkça, itme kuvveti azalır. Bobinden alternatif akım geçirildiğinde, iki de-mir parçası üzerinde indüklenen magnetik alan, akı-mın frekansı ile değişirse de, aralarındaki kuvvet it-me biçiminde jolacağından,300Hz'e kadar olan frekans-larda, doğru akımlardaki kadar başarılı ölçümler ya-pılabilir. Döner çekirdekli ampermetreler, yüksek di-rençleri ve başka yetersizlikleri nedeniyle yerlerini, ucuz yarı iletken doğrultucuların kullanıldığı döner bobinli ampermetrelere bırakmaktadırlar. Elektrik akımı, hiçbir hareketli parçası olmayan, tümüyle elektronik aygıtlarla da ölçülebilir. Bunlar genellikle GERİLİM-ÖLÇER'ler (Voltmetreler) gibi çalışır. Akımı belirlemek için, bir dirençteki akımla orantılı gerilim düşmesi ölçülür. Sözkonusu aygıtk3r çok hassas olmanın yanısıra, okunması çok kolay olan sayısal göstergelerle donatılmıştır. Ne var ki elektro-magnetik tiplere göre çok daha pahalıdırlar.

1820'de Amp&e'in paralel iletkenlerden geçen elektrik akımının etkilerini göstermek için kullandığı aygıtın bir kopyası. İki ucunda bağlantı yerleri olan çubuk, sabittir. Öteki çubuk iki iğne üzerine yerleştirilmiştir. Bu iğneler, elektrik iletiminin artması için malı yataklara oturtulnı uştur. Çubuklar tablanın altından bağlanabilir, böylece akım ya aynı yönde ya da karşıt yönlerde geçer. Akım aynı yönde geçtiğinde, çubuklar birbirini çeker; karşıt yönde geçtiğinde ise iter. Bu ilke, «amper» kavramı= açıklanmasında bugün de kullanılır.

Etiket: AMPERMETRE

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe