AMPERE, ANDRE MAR?E (1775 1836)

AMPERE, ANDRE MAR?E (1775 1836)

AMPERE, ANDRE MAR?E (1775 1836)

Andre Marie Ampere, geni? bir ilgi alan? ve ola?anüstü belle?i olan bir Frans?z matematikçisi ve fizikçisidir. Matematik, mekanik, fizik (AVOGADRO YASASI'n?, Avogadro'dan ba??ms?z olarak o da bulmu?tur) ve felsefe alan?nda önemli çal??malar yapm??t?r. Ancak, daha çok elektrik konusunda yapt??? çal??malarla tan?n?r. Elektrik ak?m? ?iddet birimine (Amper) onun ad? verilmi?tir. Lyon yak?nlar?nda do?an Ampere, kendisini özel olarak e?iten zengin bir ipek tüccar?n?n o?luydu. Genç Andre, özellikle matematikte yetekli oldu?unu gösterdi ve yirmi ya??na varmadan bütün ünlü matematikçilerin yap?tlar?n? okudu. Babas? 1793'teki terör yönetimi taraf?ndan idam edilince, Andre, geçimini sa?lamak için özel fen dersleri vermeye ba?lad?. 1799 y?l?nda evlendi ve 1801'den 1803'e kadar. Bourg'da fizik ö?retmenli?i yapt?. Orada ?ans oyunlar? üzerine küçük, ama ilgi çekici bir olas?l?k hesab? çal??mas? yay?nlad?. Daha sonra Lyon'a döndü ve orada kar?s?n?n ölümünden sonra, Paris'teki Ecole Polytechnique' te matematik okutmanli??na ba?lad?. Ya?am?n?n geri kalan bölümünü orada geçirdi. 1809'da profesör oldu; 1814'te de Frans?z Bilim Akademisi'ne seçildi. Babas?n?n ve kar?s?n?n ölümüyle oldukça y?pranm?? olmas?na kar??n Ampere' in s?cak ve dostça bir ki?ili?i;'vard?'.

1820'de Frans?z Akademisi'nin bir toplant?s?nda, Hans Christian OERSTED'in, yak?ndaki bir tele elektrik verildi?inde pusula ibresinin sap???n? gösteren deneyini izledi. Bu olay, Ampere'in elektromagnetizmayla ilgilenmesine neden oldu. Yapt??? deneyler sonunda, birkaç hafta içinde, kendi ad?yla an?lan kural? ortaya ç?kard?. «Ampere kural?»na göre, kuzeye yönelmi? yatay bir iletkenden geçen elektrik ak?m?, pusula ibresini do?uya sapt?rmaktayd?. Ampere, ayr?ca deneyleriyle iki paralel iletkenden ayn? yönde geçen elektrik ak?m?n?n, iletkenleri birbirine çekti?ini, ama ak?mlar z?t yöndeyse iletkenlerin birbirini itti?ini gösterdi. Bir iletkenin çevresindeki magnetik kuvvetin, aradaki uzakl???n karesiyle ters orant?l? oldu?unu buldu. Bu bulu?un yerçekimi yasas?na benzemesi, Ampere'e ,elektromagnetizman?n Newton'u» denmesine yolaçt?. Ampere yasalar?, jame:,. Clerk MAXWELL'in elektrornagnetik kuram?n?n (1865) temellerini olu?turur.

Elektromagnetizman?n matematiksel yasalar? d??inda Ampere, içinden elektrik ak?m? geçen bir bobinin de m?knat?s gibi davrand???n? ve içine yerle?tirilen bir demir çubu?un m?knat?slanaca??n? gösterdi. Bu sisteme solenoil ad?n? vermi?ti.Günü?püz de de RÖLE ve öteki baz? ayg?tlarda kullan?lan elektrom?knat?slar bu adla an?lmaktad?r. Ampere yapt??? deneylerle, sürekli m?knat?slarda. demir çubuklar?n içinde küçük elektrik ak?mlar?n?n bulundu?u sonucunu ç?kard?. Buna dayanarak. Dünyan?n magnetik alan?n?n da Yer içindeki elektrik ak?mlar?ndan kaynakland???n? ileri sürdü. Bu dü?ünceler maddenin yap?s? ile ilgili modern yakla??mlara ???k tutmu?tur.

Magnetik alan içindeki bir iletkenin hareketini gösteren ayg?t. Ak?m?n yönü üzerindeki oklarla gösterilen çerçeve, A ve B noktalar?ndan tutturulmu?tur. E?er m?knat?s çubu?u devrenin alt koluna paralel olarak tutulursa, çerçeve, çubu?a dik hale gelinceye kadar döner. Devre, Dünya'n?n ' magnetik alan?ndan etkilenmemesi için çift çerçeveli yap?lm??t?r, böylece ak?mlar birbirinin etkisini kar??lar. Ama m?knat?s kendisine yak?n olan kolu etkiler.

Etiket: AMPERE, ANDRE MAR?E (1775 1836)

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe