AMFİBİ ARAÇLAR

AMFİBİ ARAÇLAR

AMFİBİ ARAÇLAR

Amfibi araçlar ya da amfibiler, kendi güçleriyle hem karada hem denizde gidebilen araçlardır. Askeri ve sivil amaçlarla geliştirilen amfibilerin, askeri DUKW ya da Amerikan yapımı bataklık teknesi gibi, çeşitli teknik özellikleri bulunan türleri vardır. İlk yapılan kendinden tahrikli amfibi taşıt konusunda çok az şey bilinmektedir. 1805 yılında Orukter Amphibolos adlı tarak dubası, yaratıcı bir Amerikalı mühendis olan Oliver Evans tarafından Philadelphia rıhtımı için yapılmıştı. Bu aracın karada da yolalabileceği varsayıldı: ama böyle bir yolculuğun gerçekleştirildiğine ilişkin kesin bir kanıt yoktur. İlk gerçek amfibi araç olarak, 1906 'da Fransa'da yapılanı saymak gerekir. Bu, sandal tipi bir tekneyle otomobil şasisinden oluşmaktaydı. Bir şaft mili hem arka aksi, hem de küçük bir pervaneyi döndürüyordu. Modern özel amfibi araçlarda da bu mekanizma kullanılmaktadır.

Askeri tip amfibiler: Amfibi araçların en ünlüsü A.B.D, yapımı General Motors Corporation DUKW'dır (İngilizce «Duplex Universal Karrier, Wheeled'ın başharfleri). 1942)de yapılan bu araç, daha çok, gemiden kıyıya yapılan taşıma işlerinde kullanıldı. Bir kamyon şasisine oturtulmuş olan bu aracın 4,4 litrelik altı silindirli bir motoru vardır. Tümü lastik olan altı tekerleğinden de çekişliclir. Karada yön, tekerleklerle sağlanır; suda ise bir dümen bu işi görür. Hareket, tek bir pervaneye dişli kutusu aracılığıyla iletilir. Bu aktarma kutusu istenildiği zaman devreye sokulup çıkarılabilmektedir. Altı buçuk tonluk bir amfibi, karada saatte 80 km, suda 10 km hız yapabilir. Üretimleri 1945 yılında durmuştur, ama 'ördek' adıyla bilinen bu tipler dünyanın her yanında kullanılmaktadır. Bir başka önemli amfibi grubu da,A.B.D'ndeki LVT şında ilk kez Amerikalılar ve Almanlar tarafından kullanılmış, sualtı tankından ise, Hitler'in İngiltere' ye karşı giriştiği başarısız istila hareketi sırasında yararlanılmıştır. Bu araçlarda, bir ucu su üstüne çıkarılarak, askerlere ve motora hava sağlayan şnorkeller bulunur.

Fransız AMX, tanklarında 4,6 m uzunluğunda ve komutanın içine oturup sualtında kalan askerlere talimat verebileceği genişlikte bir boru bulunur. Hava borusu tekniği, İngiliz Austin Champ ciplerinde de kullanıldı. Bunlarda, sugeçirmez motorur üzerindeki karbüratöre uzanan, boyu ayarlanabiliı hava borusu vardır. Gerçek amfibi cipler bugün hala yaygın olan Amerikan ciplerinin GPA (çok işlevli amfibi) bir uyarlaması ile, İkinci Dünya Savaşı'nda kullanılan Volkswagen Schwimmwagen'dir. GPA ciplerinde suya dirençli tekne ana şasiden ayrı yapılmış, böylece değiştirme kolaylığı gözetilmiştir. Pervane, korunaklı olması için bir yatak içine sokulmuştur ve arka tekerlekleri çeviren ana milin yanındaki bir başka mille döndürülür. Öteki ciplerden daha ağırdır, ama gene de, karada, saatte 80 km hız yapabilir. Özel araçlar: Amfibilerin özel kullanım için yapılanları da vardır: 196067 yılları arasında Almanya'da yapılan amfiotolar gibi. Bunlar görünüş olarak normal otomobillere benzeyen ve suda da gidebilen araçlardı. Arkaya yerleştirilen motor, karada arka tekerlekleri, suda ise ana dişli kutusundaki bir dişli takımı aracılığı ile iki plastik pervaneyi döndürüyordu.

Tekerlekler suya batarak duba ve salma işlevi görür, tekne çelikten yapılırdı; pervanenin ve aks millerinin tekneye girdiği yerler ise (bütün amfibi tiplerinde olduğu gibi), sugeçirmez lastik contallydı. Ön tekerlekler de dümen görevini yerine getiriyordu. Yüzenoto'lar zamanla gözden düşmüştür. Hatta en son İngiliz tasarımının ticari çapta üretimi yapılmamıştır. Ama deneme amacıyla yapılan bir örnek, karada dört tekerlek üstünde saatte 153 km, denizde zincirli tekerlekleriyle saatte 56 km hız yapmıştır. Bu oto, suda 25 cm çapında bir su jetiyle yol alır. Tekne, iki yandan kıvrılan dalgayı içe doğru yönlendirecek biçimde yapılmıştır ve aracın üzerinden kayacağı iki döner akımın böylece oluşmasıyla, hem dalgalanma ve ıslanma en aza indirtlir, hem de verim artar.

Özel amfibilerde son eğilim, ATV denilen, her araziye uygun tiplerdir. Çoğu A.B.D. ve Kanada yapımı olan bu araçlar, temel olarak, iki ana bölümden oluşur: Düşük basınçlı ve destekli balon lastikler: hızı otomatik olarak kayış ve konik makaralarla ayarlayan bir aktarma sistemi. Lastiklerin 0,1 bar (normalin onbeşte biri) basınçla yumuşak olması, karada yeri iyi kavrayarak çekişin fazla olmasını sağlar.

Ayarlanabilir aktarma sistemi, sürücüyü ileri hareket sırasında vites değiştirme sorunundan kurtarır. Geri hareket ve bazen yüksek ve'alçak hız için, öteki araçlardaki gibi dişliler kullanılır. Aktarma sistemi dahil, bütün ATV'lerdeki mekanik ilkeler aynıdır. Aracın iki yanındaki tekerleklere hareket ileten debriyaj disklerinde son 1/4 tonluk 4x4 model GPA amfibi, normal bir cipten yapılmış ve İkinci Dünya Savaşı'nda kullanılmıştır. Biraz acele ve geçici bir tavırla oluşturulan bu araçta, cipin şasisi aynen kullanılmış ve mekanik parçalarının çoğu değiştirilmeden su geçirmez bir tekneye yerleştirilmiştir. Resimde görüldüğü gibi, cipin koltuk ve rüzgarlığı aynen kullanılmıştır. Arka aksa bir pervane ve ona hareket iletecek dişliler eklenmiş, pervane, cipin karada yol alırken hasar görmemesi için Ubiçiminde bir yatak içine yerleştirilmiştir. Ayrıca, bir makara kablo sistemiyle direksiyona bağlanan bir dümen de vardır. Ön tekerlekler suda dümen işlevi yapmakta, gerektiğinde, normal ciplerde olduğu gibi, hem ön hem arka tahrikten yalnızca arka tahrike dönüştürillebilmektedir. Öndeki su siperliği de, gerektiğinde geriye katlanarak ışığın önünü açabilmektedir.

Araca yön vermek için, bu millerden birine bağlı olan debriyaj başlığı boşa alınır ve bir diskfren düzeneğiyle temas ederek bir taraftaki tekerlekleri yavaşlatır. ATV'lerin çoğunda„ hem karada hem de suda hareketi ve yönlendirmeyi sağlayan altı ya da sekiz tekerlek bulunur. Aracın fazla ağır olmaması ve ağırlık merkezinin alçak olması, dik yamaçları inip çıkarken güven ve kolaylık sağlar. Ayrıca tekerlekleri yumuşak ve büyük olduğu için, rahatlıkla araziye uyabilir. Motorları genellikle 250 cm3 hacminde tek silindirli ünitelerdir. Tipik bir ATV aracı Amerikan Amphicat'tır. Plastikten, sağlam 've hafif bir gövdesi vardır ve iki zamanlı, hava soğutmalı bir CurtisWright motoru ile çalışır. Ayarlanabilir konik bir kasnak ve zincir aktarımına ek olarak yüksek, alçak ve geri hareket için bir vites kutusu bulunur. Altı tekerlekli bir modelin ağırlığı 180 kg gelir ve 220 kg taşıyabilir. Bazı ATV'ler eklemlidir. Bu tür gövdeler, birbirinden bağımsız hareket ederek, arazi koşullarına uyar ve böylece bütün tekerleklerin sürekli yerde kalmasını sağlar. Amerikan Twisterfaracı bu türdendir. Bunun dışındakilerde lastik paletler bulunur. Florida'nın Everglades bataklıklarında yolculuğun güç olması, 'bataklık böceği' denilen bir modelin geliştirilmesine yol açmıştır. Yoğun çamur ve su içinde yol alan bu araçlarda büyük kamyon, traktör ya da uçak tekerlekleri kullanılır. Amfibi araçların 1909'da, Fransa'nın Lyons kentin

de sergilenen amfibi bisiklet gibi bazı ilginç türleri de yapılmıştır. Ön maşası bir çubukla dümene bağlı olan bu bisikletin arkasındaki sürtünme tekerleği, küçük bir pervaneyi döndürür. Gövdeye bağlı olan silindirsi dubalar kara kullanımı sırasında yukarıya çekilebilmektedir. Bunların yanısıra, normal yol taşıtların' amfibi hale çevirmek için de girişimler yapılmıştır. Böyle bir örnek son zamanlarda Yeni Zelanda'da yapılan ve bir sal üzerinde oto ya da kamyon taşınan türdür. Yarıklardan suya sarkan ön tekerlekler, dümen işlevi görür. Tahrik tekerlekleri, lastik kaplı rulolara oturtulur. İkiz pervaneleri, bir sürtünmeli hareket iletme mekanizması aracılığıyla bu rulolar döndürür. Geri vites, fren görevini yapar. HAVA YASTIKLI TAŞITLAR alanındaki gelişmeler, 'modası geçmiş' amfibi araçların askeri amaçlarla kullanımını azaltmıştır. Amfibi araçlarda karadan denize, denizden karaya geçişlerde farklı hareket mekanizmaları kullanıldığı için, gerekli değişikliği yapmak zaman almaktadır. Hattâ, hem karada hem denizde başarılı olabilmiş amfibilerin sayısı çok azdır. Ancak, özel kullanım için yapılan 'eğlence' âmfibileri, özellikle ATV'ler, yaygınlaşmakta ve yapım kolaylığı nedeniyle amatörlere çekici gelmektedir.

Batı Almanya'daki manevralarda kullanılan, İngiliz ordusuna ait bir M2 amfibi köprü teknesi. Bu teknelerle taşınan iskeletler birleştirilerek köprüyü oluştururlar.

Etiket: AMFİBİ ARAÇLAR

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe