ALTIN

ALTIN

ALTIN

Yaz?l? tarih dönemi boyunca, alt?n, ile insanl???n tarihi içiçe örülmü?tür. Alt?n?n üstünlü?ü, bu metalin belirli bir kimyasal özelli?inden ileri gelmektedir: Hiç bir do?al ko?ulda yükseltgenmez (oks?tlenmez). Bunun sonucu olarak, öteki metaller gibi ba?ka elementlerle birle?mi? olarak de?il, genellikle serbest halde bulunur. Ate?le ar?t?labilir. Yani eritilip, daha az soy kat???klar?n yükseltgenece?i ve at?lacak cüruf olarak yüzeyde toplanaca?? s?cakl?kta tutulur. Ayr?ca tamamen parlak kal?r ve asla donukla?maz. Oldukça yüksek dövülgenli? ( çekiçle i?lenerek biçimlendirilebil me yetene?i) olmas?nda, içinde hiç oksit bulunma mas? çok önemli rol oynar. Alt?n?n, geli?mi? ar?tma teknikleri olmadan da ar?t?labilmesi, insanlar?n en erken elde edebildi?i metal olmas?n? sa?lad?. Kararmayan yüzeyi, çekici rengi, çok yüksek yo?unlu?u (lm' alt?n 17 tondan fazla a??rl?ktad?r) ve ender bulunmas?, onu en de?erli metaller aras?na sokmu?tur. ._ Do?ada bulunu?u ve ç?kar?l???: Alt?n, dünyan?n a?a?? yukar? her yan?nda bulunur. Ama sadece, birkaç yerde ç?kar?lmaya de?er miktarlardad?r. Kaliforniya ve Avustralya gibi baz? zengin bölgeler, XIX.yüz y?ldaki ünlü «alt?na hücum»un hedefi oldu; ama 1920' lerden bu yana ana üretim bölgesi, Güney Afrika'd?r. Bugün toplam y?ll?k alt?n üretiminin #39;? Güney Afrika'da, #39;si S.S.C.B'nde,#39;si Kuzey Amerika' da gerçekle?mektedir. Kuzey Galler'de de çok küçük bir alt?n madeni vard?r. Alt?n?n ba?l?ca kayna??, ba?ka metallerin mineralleriyle birlikte eski kayalara girmi? olan kuvars damarlar?d?r. Ama zamanla, damarlar a??nmakta ve kal?nt?lar? dere ve ?rmaklarla denize sürüklenmektedir. Kum ve milde bulunabilen küçük alt?n parçac?klar? alüvyon ya da tortu madeni olarak bilinir. Güney Afrika'da, Rand arazisinde, alt?n binlerce metre derinlikteki kuvars çak?l kayaçlarda (konglomera'larda) bulunur. Bu alt?n, tarihin daha önceki bir döneminde. kumdan bir alüvyon birikimiydi. Derinliklerde bas?nç ve ?s?n?n etkisiyle kum, çak?l ka.yaç?n kuvars ta?lar?n? birarada tutan bir çimento olu?turdu. Alüvyondaki alt?n. damar ya da çak?l kayaçlardan elde edilenden daha kolay ç?kar?l?r. Alt?n,milin elenmesiyle toplanabilir.

 

Y?kayarak alt?n ç?karma,maden araman?n geleneksel yöntemiydi. Birkaç kilo mil demir tavaya konur, üzerinden s?v? ak?t?l?nca geriye yaln?zca, daha a??r olan alt?n parçac?klar? kal?rd?. Ancak y?kayarak alt?n elde etme yöntemi geçmi?te kalm??t?r: çünkü oldukça zengin yataklarda bile, mil ya da kumun her tonunda ancak, 30 gram dolay?nda alt?n bulunabilir. Alüvyon birikintilerinde ?imdi, büyük ölçekli çal??malar yap?lmaktad?r. Akarsular?n kirlenn?esini art?rma e?ilimine kar??n, yamaçlar, porselen kili ç?karmada kullan?lana benzer güçlü hidrolik f?sk?yelerle y?kanmaktad?r. Ancak, kirlenme nedeniyle bu yöntem, Kaliforniya'da yasaklanm??t?r. Baz? yerlerde birikintiler, göllerin alt?ndan taranarak ç?kar?labilir. Ta rama aletinin çal??abilmesi için, küçük bir yapay göl de olu?turulabilir. Gölün s?n?rlar? kayd?r?larak. geni? bir arazi, hatt:,1 tepeler, taranabilir Damar ve çak?l kayaç yataklar?ndan ç?kar?lan filiz. alt?n?n elde edilebilmesi için k?r?l?r. Alt?n?n ortaya ç?kmas? için kayan?n ne ölçüde k?r?lmas? gerekti?i, alt?n?n kaya içinde ne incelikte yay?ld???na ba?l?d?r. E?er yaln?z ince ve da??n?k tanecikler halinde bulunuyorsa, k?r?lm?? filiz tokmakla ya da de?irmenlerle ö?ütülerek çok ince toz haline getirilir. ince filiz suyla kar??t?r?l?r, buna slim (çamur) denir. .Alüvyon yataklar?ndaki alt?n parçac?klar? ya da k?r?lm?? filiz yeterince kaba taneli ise (yakla??k 20G mikron çap?nda) elek makinas? gibi mekanik aletlerle de ç?kar?labilir. Bu aletler ilke olarak, aray?c? tavas?n?n bilyültülmü? çe?itlerinden ba?ka ° ?ey de?ildir. Ancak, sözkonusu tekniklerin geli?mesi, amalgamlama gerektirir.

 

Alt?n, c?vayla kaplanm?? hafif e?imli bak?r levha üzerinde, uygun büyüklükte k?r?lm?? filizin y?kanmas?yla ayr?l?r. Alt?n , c?vayla ala??mlanarak bir amalgam olu?turur. Bu amalgam belirli ara;larla levhalardan kaz?n?r ve demir bir imbikte alt?n? yeniden elde etmek için dam?t?l?r. Alt?n, slin?'de çok küçük parçac?klar halinde (yakla??k 5 mikron çap?nda) bulunuyorsa, çabuk çökelmez ve c?vayla kaplanm?? levhalardan geçerken amalgamlanmaz.Bu durumda yaln?z'ca,siyanürleme ile ç?kar?labilir. 1890'da Mac Arthur ve Forrest taraf?ndan bu lunmu? bu süreçte slim, hava varl???nda çok seyreltik (05 kadar) sodyum ya da potasyum siyanür çözeltisiyle i?lem görür. Çözeltideki tepkime (Eloner tepkimesi) ?öyle yaz?labilir:

2 Au + 4NaCN + O + H2O —.3,..2NaAu (CN), + 2NaOH alt?n sodyum oksijen su sodyum sodyum siyanür tetrasiyanoorat hidroksit

Çözeltide alt?n, slimin geriye kalan?ndan süzme yoluyla ayr?labilir. Alt?n, çözeltiden, oksijen yoklu?unda, çinko tozuyla çökmesiyle geri kazan?l?r. Çözelti, önce,çözülmü? havay? gidermek için vakumda tutulur. Sonra, ince çinko tozu kar??t?r?lm?? çözeltiye kat?l?r; bu da tepkimeye göre alt?n?n çökmesine yol çar (burada potasyum siyanür kullan?lm??t?r; :

2Kau (CN)2 Zn ZnK2 (CN)4 + 2Au potasyum çinko potasyum alt?n disiyanoorat çinko tetrasiyanür

A/tm birçok metalin tersine, ba?ka elementlerden ayr? olarak bulunur. Bu kuvarsla örtülmü? alt?n külçesi Avustralya'da ç?kar?lm??t?r (A). Siyanürleme yönteminin bir bölümü (B). Bir çift Arkhimedes burgusundan olu?an sarmal ay?r?c?, siyanürlemeden önce kaba malzemeyi ince alt?n ta??yan slim'den ay?r?r.

 

 

Çokelti, süzgeçlerde toplan?r ve fazla çinkonun yükseltgenmesi için havada ?s?t?l?r. Fazla çinko, öteki kat???klarla cüruf olarak ayr?l?r. Ar?tma: Alt?n?n ar?l???na, «ayar» denir. Tam ar? metal, 24 ayard?r, alt?n içeren ala??m 18 ayar'd?r. vb. Siyanür i?lemi ile ç?kar?lan alt?n, normal olarak 22 ayar'd?r. Daha fazla ar?tman?n iki önemli yöntemi vard?r. Birinde, erimi? metalin üstüne boraks konur ve içinden klor gaz? geçirilir. Kat???k olarak bulunan temel metallerin ço?u, klorürler haline gelir, duman olarak ç?kar ya da boraksla cüruf olu?turur. Klorlama i?leminin tamamlanmas?, alt?n klorürün k?rm?z?kahverengi duman?n?n görülmesiyle belli olur. Klor ile ar?t?lan alt?n, ço?unlukla 23,90 ayard?r. Gerçek de?er ise, ayr?lm?? olan ilk erimi? maddenin içerdi?i platine ba?l?d?r. Gümü? gibi temel metal kat???klar?, daha sonra cürufun i?lenmesiyle geri al?n?r. Wohlwill elektrolitik yöntemiyle ar?tma 23,98 ayardan daha yüksek sonuç verir. BAKIR'dakine benzer bir teknikle alt?n, ELEKTROL?Z'le toplan?r. Uygulamalar: Topraktan ç?kar?lan alt?n?n 60'?, para olarak hizmet görmek üzere banka kasalar?na konur. Alt?n?n en bilinen kullan?m? mücevherlerdir. Saf metal bu kullan?m için çok yumu?akt?r. O nedenle ender kullan?l?r. Gümü?, bak?r ya da ba?ka metallerle ala??m?, görünü?üne ya da korozyon direncine olumsuz etki yapmaks?z?n gerekli dayan?kl?l??? Sa?lar. Gümü?le ala??m, alt?na, ba?lang?çta ye?ilimsi bir renk verir. Gümü? oran? #39;in üstüne ç?karsa metalin rengi aç?l?r, gümü?te ise beyazla??r. Nikel ya da palladyumla ala??mlanm?? alt?n, sar? rengini, oldukça dü?ük bile?imindeki ala??mlarda bile yitirir. Bu ala??mlara «beyaz alt?n» ,ad? verilir. Öte yandan alt?nbak?r ala??mlar?nda belirli bir k?rm?z? renk vard?r. Mücevherlerde kullan?lan alt?n , bazen hem gümü? hem bak?r ile kar??t?r?l?r. Bu ala??mlar saf alt?n renginin elden geldi?ince korunmas? için, dikkatle dengelenmi? oranlarda yap?l?r. Haddelenmi? alt?n, temel metal diliminin alt?n levhalar aras?na konulu') istenilen kal?nl??a gelinceye kadar haddelenmesiyle yap?l?r. ince, kararmayan kaplama elde etmek için en kolay yol, siyanür çözeltisinde ELEKTROL?Z'LE KAPLAMA:din Bu teknik günümüzde, önceden belirlenmi? bile?imlerde ala??mlar?n biriktirilebilece?i düzeye gelmi?tir. Alt?n kaplama, a??nd?r?c? kimyasal maddeler doldurulacak olan boru ve kaplar?n iç kaplamas? ve jet Siyanürlemeden sonra slim, temizleme tanklarma gider (C). 'çat?lar çökelir ve çözillmil? alt?n toz çinko ile i?lem için sonraki a?amaya gider.

Alt?n ayr?ld?ktan sonra bile, slimde, de?erli maddeler bulunur. Bu döner siizgeç (D) ??ranyumu ay?rmak için kullan?l?r. Uranyum, mali aç?dan, i?lemin masraflar?n? kar??layacak miktardad?r.

 

 

Alt?n?n ço?u, külçe olarak kullan?l?r ve banka kasalar?nda saklan?r. Burada erimi? alt?n, dökürn dolab? üstündeki külçe kal?plar?na dökülmektedir.

Camlar, ?s? yans?t?c? özellik kazand?rmak için, ince bir alt?n tabakas?yla kaplanmak üzere hava bo?lu?u odas?na konmadan önce, denetimden geçirilir.

Uzay havac?l???nda kullan?lan yönlendirici sistemin entegre devre dizisinde her ince parça, tabakalar aras?ndaki kat? alt?n ba?lant?lar?na, «püskürtme, alt?n iletkenlerle tutturulmu?tur. (altta)

motoru parçalar? için kullan?l?r. Aqua regia (kral suyu ; 2 k?s?m hidroklorik asit ve 3 k?s?m nitrik asit kar???m?) d???nda, asitlerden etkilenmez. Alt?n?n ola?anüstü dövülebilirli?i 0,1 mikror?dan daha kal?n olmayan ince levha haline getirilmesine olanak sa?lar. Bu levhalar, park kap?lar?ndan kitap kapaklar?na kadar çe?itli yerlerde süsleme amac?yla kullan?l?r. Hatta elektro biriktirme ya da kaplama ile elde edilen daha ince alt?n filimleri, uçak pencerelerinde ?s?tma eleman', bina pencerelerinde güne? ?????n? yans?tmak için ve uzay araçlar?nda ?s?ya kar?? koruyucu olarak kullan?l?r. Alt?n elektronikte de yayg?n olarak kullan?l?r. Kullan?m yerleri aras?nda uzun ömürlü, a??nmaz RÖLE ba?lant?lar? ve ENTEGRE DEVRELER'in elemanlar?n? ba?lamak için ince teller vard?r. T?pta da yararl?d?r; çünkü a??nma ya da fiziksel tepkiye neden olmaks?z?n bedene yerle?tirilebilir. Alt?n di? dolgular?n?n geçmi?i, geçen yüzy?la kadar uzan?r. Alt?n?n endüstrideki kullan?m?ysa çok daha yenidir.

Etiket: ALTIN

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe