ALT?METRE, RADARLI

ALT?METRE, RADARLI

Alternatör, t?pk? D?NAMO gibi mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Ancak, bunlar?n ç?kt? (output) biçimleri birbirinden farkl?d?r. Dinamonun verdi?i ak?m hep ayn? yöndedir; ama al ternatörün verdi?i ak?m,,degi?mez bir h?zla S?NÜS DALGASI biçiminde yön de?i?tirir. Bu tür ALTERNAT?F AKIM bir tepe de?ere kadar yükselir, azal?p s?f?ra dü?er, ters yönde yeniden tepe de?ere kadar yükselir ve gene s?f?ra dü?er. Bir santraldaki alternatörde,bu olay saniyede 50 ya da 60 kez tekrarlan?r. Yani frekans 50 ya da 60 Hertz'dir' Yal?n bir alternatör, yal?n bir dinamoya benzer. Bir m?knat?s?n kutuplar? aras?nda telden bobinler döner ve ak?m,dönen iki bilezik'ten, yayla bast?r?lan kömür bloklar' biçimindeki «f?rçalar»la al?n?r. Ak?m?n yönü, bobinin magnetik alan? hangi yönde kesti?ine

Eski bir Parsons türboalternatörün f?rça düzeni. 1900 y?l?nda yap?lan ve 2520 devir/dakika h?zda, 150 KW üreten bu alternatör 1934'e kadar çal??t?. Bu modelde bobinler dönen armatürde oldu?undan, tüm ç?kt? ak?m? f?rçalar üzerinden iletiliyordu. Her bilezi?in üzerinde bak?r ala??m?ndan yap?lm?? dört (ikisi ayg?t?n arka taraf?nda) f?rça vard?. Art?k, bunlar?n yerine, ilk kez 1885'te ortaya ç?kar?lan karbon f?rçalar kullan?lmaktad?r.

ba?l?d?r. Ak?m, bobinin yar?s? m?knat?s?n kuzey kutbunun kar??s?nda a?a?? do?ru hareket ederken bir yönde . ayn? bobinler m?knat?s?n güney kutbu boyunca yukar?ya do?ru hareket ederken de ters yönde geçer. Bobin 360 derecelik dönü?ünü bitirince, bir çevrim tamamlanm?? olur. Bu yüzden frekans? 50 Hz olan alternatif ak?m? olu?turmak için bobinin saniyede 50 kez ya da dakikada 3000 kez dönmesi gerekir. Santral alternatörleri: Santrallarda , hattâ modern otomobillerdeki küçük alternatörlerde, dönen bobin, yani rotor ile, daimi m?knat?s, yani stator'un rolleri de?i?mi?tir. Bu yüzden alternatör, asl?nda, tel bo binler içinde dönen bir m?knat?s (uygulamada,ELEKTROMIKNATIS) gibi dü?ünülebilir. Ayg?t?n böyle yap?lmas?n?n ba?l?ca iki nedeni vard?r: Birincisi, rotorda elektrik üretiminin yan ürünü olarak aç??a ç?kan ?s?n?n d??ar? at?lmas?n?n güçlü?üne kar??l?k, sabit duran statorda olu?an ?s?n?n kolayca at?labilmesidir. ?kinci neden ise, bilezik ve kömürler üzerinden büyük elektrik ak?mlar? geçirmekte kar??la??lan mekanik sorunlard?r. Büyük alternatörlerde hem rotorda hem de statorda, elektriksel ve mekanik yolla aç??a ç?kan a??r? ?s?, etkin bir so?utma gerektirir. Günümüzde ço?unlukla sabit stator, iletken tellere paralel dizilmi? borulardan su geçirme yoluyla, rotor ise gereksiz a??rl??? en aza indiren ve etkili bir so?utma arac? olan hidrojen gaz?yla so?utulur. Kömür ya da petrol ile çal??an buhar türbinli bir santralda, 3 000 devir/dakika'l?k rotor h?z?na ula?mak sorun de?ildir. Rotor bu h?zla dönen, iki kutuplu bir elektrom?knat?st?r. Sistemin bu denli yal?n olmas?, verimi yükseltirken üretim masraflar?n? da azalt?r. Sert çelikten yap?lan rotorun üzerinde,. m?knat?slay?c? tel

55

 

 

 

 

Tipik bir alternatörün yap?s?. Ortadaki rotor, f?rçalardan gelen ak?mlar? alan bilezikten beslenen bir elektrom?knat?st?r (ye?il sarg?). Rotor, her., biri sistem çevresinin üçte ikisini kaplayan sabit k?rm?z?, mavi ve sar? sarg?lar?n aras?nda döner. Böylece her dönü?te, bir çe?.irimlik üç fazl? ak?m üretilir. (üstte'

Kömürlü bir santral?n türbin odas? (A). Daha küçük olan sar? blok uyar?c?, büyük blok ise 500 megawatt'l?k alternatördür. Alternatörün arkas?nda üç tane türbit> görülmektedir. En uzaktaki türbinz gele,? yüksek bas?nçl? buhar buradan orta bas?nçla

ç?karak ortadaki türbine, oradan ç?kan dü?ük bas?nçl? buhar da en yak?ndakine geçer. Her türbinin kanat say?s? farkl?d?r.

Bir otomobil alternatörünün kesiti (B). Ucuz elektronik elemanlar?n geli?mesi, alternatörün ç?ki?indaki ak?m? do?ru ak?ma çevirmeyi kolaylast?rm??t?r. Bu amaçla diyot do?rultucular kullan?l?r.

Jeneratör kutbunun dilimlerinin ayarlan??? (C). Resimde ak?m? üreten sar?mlar?n uçlar? aç?kça görülmektedir.

 

bobinlerin ve bunlar? so?utan hidrojen borular?n?n geçmesi için oyuklar bulunur. E?er daha yava? olan hidroelektrik santral? türbinlerinde oldu?u gibi bu h?za ula?mak sorun yarat?yorsa, kutuplar?n say?s? art?r?l?r. Ayn? ç?k?? frekans? için, dört kutup, h?z?n 1500 devir/dakika'ya, sekiz kutup ise, 750 devir/dakikaya dü?ürülmesine olanak sa?lar. Bu h?zlarda rotorun a??rl??? da o kadar önemli de?ildir. Bu yüzden bu tür alternatörlerin rotorlar?, so?utmay? kolayla?t?rmak için, çaplar? daha büyük, boylar? daha k?sa olacak biçimde yap?l?r. Eskisi ile ayn? voltaj? elde etmek için, her stator bobinindeki sar?mlar?n say?s? iki ya da dört kat?na ç?kart?l?r. Uyarma: ?ki tür rotoru da m?knat?slamak için gereken güç d??ar?dan, bir ba?ka makina ile sa?lan?r. Bu uyar?c?, ço?unlukla ayn? ?aft üzerinde yer al?r ve alternatörün rotoru ile ayn? h?zla döner. Uyar?c? ya do?ru ak?m üretir ya da alternatif ak?m verir; alternatif ak?mj do?ru ak?ma çevrilmek için bir DO?RULTUCU'dan geçirilir. ?ki durumda da bu ak?m, alternatörün rotoruna, bilezikler üzerinde kayan kömürlerle aktar?l?r. Küçük alternatörlerin rotorlar?, büyük güç gerektirmedikleri için (ço?unlukla statorda üretilen gücün c.", 2'si kadar) uyar?m, bunlarda önemli bir sorun yaratmaz. Ancak, 1,000 megawatt'a kadar güç verebilen büyük alternatörlerde bile, kömür ve bileziklerden geçirilmeyecek kadar yüksek bir de?erdir. Bu yüzden alternatif ak?m uyar?ml? büyük alternatörlerde (as?l alternatörün tam tersine) rotor elektrik üretici, stator ise m?knat?slay?c? olarak yap?l?r. Böylece güç, bileziklere gerek kalmaks?z?n, ?aft üzerinden do?rudan do?ruya as?l alternatöre iletilir. Bu durumda ?aft?n içine bir do?rultucu konulmas? gerekir. D?? kaynaklardan tümüyle yal?t?lmas? için„ uyar?c? alan?n? olu?turan do?ru ak?m, bazen daha küçük, sürekli m?knat?sl? bir jeneratörden sa?lan?r. Santrallarda kullan?lan alternatörler, 500 ile 1 000 megawatt kadar ç?kt? gücünde birkaç bin voltluk potansiyel fark? verebilirler. Ç?kt? ak?m? her zaman, üçfazl? ALTERNATIF AKIM'd?r. Bunu sa?lamak için stator bobinleri ayg?t?n çevresine, her bobinin aras?nda 1/3 çevrimlik zaman fark? olan, üç ayr? ç?kt? verecek biçimde yerle?tirilir. Gücün üç faz ile iletimi, tek fazl? iletimden daha ucuzdur ve bu yolla endüstride kullan?lan alternatif ak?m motorlar? do?rudan do?ruya çal??t?r?labilirler. Öte yandan, birkaç yüz watt'l?k güç üreten alternatörler art?k, otomobillerde ve ticari araçlarda kullan?m alan? bulmaktad?r. Alternatörlerde , dinamolardaki parçal? komütatörler yerine yal?n bilezikler bulundu?undan, çok daha yüksek h?zla döndürülüp rölanti devrinde bile yüksek ?arj ak?mlar? vermeleri sa?lanabilir. Ayn? zamanda güç, rotor yerine statorda üretildi?inden, ayn? güç ç?k?nt?s? için daha küçük ve hafif yap?labilirler.

Etiket: ALT?METRE, RADARLI   

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe