ALTERNAT?F AKIM VE GER?L?M

ALTERNAT?F AKIM VE GER?L?M

ALTERNAT?F AKIM VE GER?L?M

Pil gibi bir elektrik kayna??ndan sa?lanan ak?ma, dogru ak?m (DC) denir. Böyle bir ak?m, bir tel içinden hep ayn? yönde ve ayn? gerilim de?erinde akar. Buna kar??l?k, hemen tüm ülkelerde kullan?lan alternatif ak?m (AC) belli bir frekansta, yani, genellikle, saniyede 5060 kez (5060 Hz yaz?l?r) önce bir yöne, hemen ard?ndan da ters yöne akar. Örne?in 50 Hz'lik bir frekansta ak?m, saniyenin ilk yüzde birlik bölümünde en üst de?erine ç?kar ve ard?ndan s?f?ra dü?er; ikinci yüzde birlik zamanda ise,ters yönde en üst de?erine ç?kar ve gene s?f?ra dü?er. Böylece, saniyenin ellide biri kadar bir süre içinde bir çevrimi tamamlar. Elektrikli ?s?t?c?lar ya da ampuller, ak?m?n yönü ne olursa olsun .çal???r. Günlük ya?amda, ak?m?n titre?imli olmas?n?n pek bir önemi yoktur. Alternatif ak?m?n do?ru ak?ma bir üstünlü?ü vard?r. Alternatif ak?m?n gerilimi hiç bir hareketli parçac??? olmayan TRANSFORMATÖR'lerle yükseltilip dü?ürülebilir. Alternatif ak?m motorlar?n?n ve alternatörlerin, ak?m? toplayan kesikli bileziklerden olu?an komütatörleri yoktur. Bu nedenle AC motorlar?., komütatörleri bulunan DC motorlar?ndan daha güvenilir ayg?tlard?r. Frekans, ak?m ta??yan tellerin, transformatörlerin, ???kland?rma ayg?tlar?n?n, dönen makinalar?n ve öteki elektrikli araçlar?n farkl? gereksinimlerini kar??layacak biçimde seçilmi?tir. Frekans, Türkiye'de ve Avrupa'da 50 Hz (saniyedeki çevrim say?s?) ; ABD ve Kanada'da ise 60 Hz'dir. Alternatif ak?m?n gerilimi: Dünyan?n a?a?? yukar? bütün' ülkelerinde 240 voltluk bir elektrik gerilimi kullan?l?r,. Türkiye'de, genellikle 220 volt, baz? yerlerde ise 110 volt kullan?l?r. Ancak bu gerilim, do?ru ak?m gerilimi kadar kolay ölçülemez. Gerçekte, 220 voltluk bir AC kayna??, titre?iminin en üst noktas?nda 311 volta kadar yükselir. Gerilim kar??t yönlerde 311 V ve — 311 V'a dek yükseldi?inden, ortalama de?er s?f?r volt olur. Bu durum yandaki grafikte gösterilmi?tir. Grafikteki mor e?ri 311 voltluk AC kayna??n?n geriliminin zamana göre de?i?imini göstermektedir. Bu e?rinin dalga biçimine S?NÜS DALGASI denir. Bir alternatör taraf?ndan üretilen etkin gerilim, ayn? büyüklükteki bir DC ürete'cinin, ayn? tahrik gücüyle döndürüldü?ünde üretece?i gerilime e?ittir. Bu de?er, gerilimin en üst de?erinin karesi al?narak da bulunabilir. Eksi say?lar?n kareleri art? olaca??ndan, sonuçta tümüyle art? de?erler elde edilir (Bk. ?ekildeki ye?il e?ri). Ç?kan sonucun ortalamas?n? bulmak için, gerilim de?eri ikiye bölünür ve bir volt için 4 0,5

Santrallarda olu?an üç fazl? AC gerilimi ayr? ayr? tellerden gelir ve her biri saniyenin ellide birinde tepe noktas?na ula??r, (üstte ) Alternatif ak?m?n karekök ortalama gerilimi, gerçek en üst de?erden daha küçük olan kuramsal bir de?erdir. Karekök ortalama de?eri 220 volt olan bir gerilimde en üst de?er 311 voltdur.

 

Bunun da karekökü al?n?rsa 0,707 volt bulunur. Bu de?eri, kullan?lan gerilime uygularsak, 311 voltluk en üst de?erin 0,707'si 220 volt eder Bu i?leme, gerilimin ortalama karekökünü alma (RMS) denir. Kayna?a ba?lanan bir AC ampermetrede okunan de?er, bu RMS de?eridir. 1.1)ç fazl? ak?n?: Yukarda anlat?lan AC ak?m? tek fazl? olup, evlerde kullan?lan ola?an ak?md?r. Oysa santrallardaki alternatörler üç fazl? (trifaze) ak?m üretirler. Ak?m?n üç fazl? olmas?, telin kal?nl???n? artt?rmadan, iki telle ta??nabilecek elektri?in üç kat?n? üç telle ta??ma olana?? verir. üç fazl? ak?m,endüstride kullan?lan motorlar? i?letmede ve buna göre düzenlenmi? öteki ayg?tlar? çal??t?rmada kullan?l?r. Bu ayg?tlarda belirli bir yük için sar?m say?s?nda tasarruf sa?lanm??t?r. Santrallardaki alternatörlerde, , makina çevresine e?it aral?klarla oturtulmu? üç bobin vard?r. Bunlardan her biri ayr? teli besleyen 50 Hz'l?k alternatif ak?m verir. Bu üç kayna.??n geriliminin zamana göre de?i?imi, grafikte k?rm?z?, sar? ve mavi e?rilerle birarada gösterilmi?tir. Tellerden birindeki gerilim tepe noktas?na vard???nda, öteki iki teldeki gerilim kar??t yönde ve tepe noktalar?n?n yar? de?erindedir. Böylece elektrik, bir telde tepe noktas?na vard???nda, elektrik ç?k??? öteki iki telden e?it olarak döner ve devre tamamlan?r. Alter:natörler ?ekilde gösterildi?i gibi sar?lm??t?r. E?er her telden e?it nitelikte elektrik çekilebilseydi,üç telden ba?ka ba?lant?ya gerek olmayacakt?. Oysa uygulamada üç fazl? ak?m?n gerilimi transformatörlerle dü?ürülüp, tellerden her biri tek fazl? ak?m olarak evlere da??t?ld???ndan, her telden çekilen ak?m de?i?ik olur. Bu durumun getirece?i olumsuzluklar, alternatörlerde ve devredeki tüm transformatörlerde, topraklama teli kullan?larak önlenir. Kulland???m?z alternatif ak?m, evlere bir faz teliyle ta??n?r ve bir nötr telle çevredeki da??t?m merkezine geri döner. Baz? ülkelerde, nötr telden ba?ka, bir de 'güvenlik için s?f?rlama (toprak) teli kullan?l?r.

 

 

Etiket: ALTERNAT?F AKIM VE GER?L?M

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe