ALTERNATİF AKIM VE GERİLİM

ALTERNATİF AKIM VE GERİLİM

ALTERNATİF AKIM VE GERİLİM

Pil gibi bir elektrik kaynağından sağlanan akıma, dogru akım (DC) denir. Böyle bir akım, bir tel içinden hep aynı yönde ve aynı gerilim değerinde akar. Buna karşılık, hemen tüm ülkelerde kullanılan alternatif akım (AC) belli bir frekansta, yani, genellikle, saniyede 5060 kez (5060 Hz yazılır) önce bir yöne, hemen ardından da ters yöne akar. Örneğin 50 Hz'lik bir frekansta akım, saniyenin ilk yüzde birlik bölümünde en üst değerine çıkar ve ardından sıfıra düşer; ikinci yüzde birlik zamanda ise,ters yönde en üst değerine çıkar ve gene sıfıra düşer. Böylece, saniyenin ellide biri kadar bir süre içinde bir çevrimi tamamlar. Elektrikli ısıtıcılar ya da ampuller, akımın yönü ne olursa olsun .çalışır. Günlük yaşamda, akımın titreşimli olmasının pek bir önemi yoktur. Alternatif akımın doğru akıma bir üstünlüğü vardır. Alternatif akımın gerilimi hiç bir hareketli parçacığı olmayan TRANSFORMATÖR'lerle yükseltilip düşürülebilir. Alternatif akım motorlarının ve alternatörlerin, akımı toplayan kesikli bileziklerden oluşan komütatörleri yoktur. Bu nedenle AC motorları., komütatörleri bulunan DC motorlarından daha güvenilir aygıtlardır. Frekans, akım taşıyan tellerin, transformatörlerin, ışıklandırma aygıtlarının, dönen makinaların ve öteki elektrikli araçların farklı gereksinimlerini karşılayacak biçimde seçilmiştir. Frekans, Türkiye'de ve Avrupa'da 50 Hz (saniyedeki çevrim sayısı) ; ABD ve Kanada'da ise 60 Hz'dir. Alternatif akımın gerilimi: Dünyanın aşağı yukarı bütün' ülkelerinde 240 voltluk bir elektrik gerilimi kullanılır,. Türkiye'de, genellikle 220 volt, bazı yerlerde ise 110 volt kullanılır. Ancak bu gerilim, doğru akım gerilimi kadar kolay ölçülemez. Gerçekte, 220 voltluk bir AC kaynağı, titreşiminin en üst noktasında 311 volta kadar yükselir. Gerilim karşıt yönlerde 311 V ve — 311 V'a dek yükseldiğinden, ortalama değer sıfır volt olur. Bu durum yandaki grafikte gösterilmiştir. Grafikteki mor eğri 311 voltluk AC kaynağının geriliminin zamana göre değişimini göstermektedir. Bu eğrinin dalga biçimine SİNÜS DALGASI denir. Bir alternatör tarafından üretilen etkin gerilim, aynı büyüklükteki bir DC ürete'cinin, aynı tahrik gücüyle döndürüldüğünde üreteceği gerilime eşittir. Bu değer, gerilimin en üst değerinin karesi alınarak da bulunabilir. Eksi sayıların kareleri artı olacağından, sonuçta tümüyle artı değerler elde edilir (Bk. Şekildeki yeşil eğri). Çıkan sonucun ortalamasını bulmak için, gerilim değeri ikiye bölünür ve bir volt için 4 0,5

Santrallarda oluşan üç fazlı AC gerilimi ayrı ayrı tellerden gelir ve her biri saniyenin ellide birinde tepe noktasına ulaşır, (üstte ) Alternatif akımın karekök ortalama gerilimi, gerçek en üst değerden daha küçük olan kuramsal bir değerdir. Karekök ortalama değeri 220 volt olan bir gerilimde en üst değer 311 voltdur.

 

Bunun da karekökü alınırsa 0,707 volt bulunur. Bu değeri, kullanılan gerilime uygularsak, 311 voltluk en üst değerin 0,707'si 220 volt eder Bu işleme, gerilimin ortalama karekökünü alma (RMS) denir. Kaynağa bağlanan bir AC ampermetrede okunan değer, bu RMS değeridir. 1.1)ç fazlı akını: Yukarda anlatılan AC akımı tek fazlı olup, evlerde kullanılan olağan akımdır. Oysa santrallardaki alternatörler üç fazlı (trifaze) akım üretirler. Akımın üç fazlı olması, telin kalınlığını arttırmadan, iki telle taşınabilecek elektriğin üç katını üç telle taşıma olanağı verir. üç fazlı akım,endüstride kullanılan motorları işletmede ve buna göre düzenlenmiş öteki aygıtları çalıştırmada kullanılır. Bu aygıtlarda belirli bir yük için sarım sayısında tasarruf sağlanmıştır. Santrallardaki alternatörlerde, , makina çevresine eşit aralıklarla oturtulmuş üç bobin vardır. Bunlardan her biri ayrı teli besleyen 50 Hz'lık alternatif akım verir. Bu üç kayna.ğın geriliminin zamana göre değişimi, grafikte kırmızı, sarı ve mavi eğrilerle birarada gösterilmiştir. Tellerden birindeki gerilim tepe noktasına vardığında, öteki iki teldeki gerilim karşıt yönde ve tepe noktalarının yarı değerindedir. Böylece elektrik, bir telde tepe noktasına vardığında, elektrik çıkışı öteki iki telden eşit olarak döner ve devre tamamlanır. Alter:natörler şekilde gösterildiği gibi sarılmıştır. Eğer her telden eşit nitelikte elektrik çekilebilseydi,üç telden başka bağlantıya gerek olmayacaktı. Oysa uygulamada üç fazlı akımın gerilimi transformatörlerle düşürülüp, tellerden her biri tek fazlı akım olarak evlere dağıtıldığından, her telden çekilen akım değişik olur. Bu durumun getireceği olumsuzluklar, alternatörlerde ve devredeki tüm transformatörlerde, topraklama teli kullanılarak önlenir. Kullandığımız alternatif akım, evlere bir faz teliyle taşınır ve bir nötr telle çevredeki dağıtım merkezine geri döner. Bazı ülkelerde, nötr telden başka, bir de 'güvenlik için sıfırlama (toprak) teli kullanılır.

 

 

Etiket: ALTERNATİF AKIM VE GERİLİM

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe