ALA?IM NED?R

ALA?IM NED?R

ALA?IM Ilk ala??m olan BRONZ (bak?r ve kalay kar???m?). I .15.3 )00'e do?ru bulunmu?tur. Günümüzde metal e?ya lar?n ço?u, say?lar? binleri bulan de?i?ik ala??mlardan yap?l?r.Ala??m, en az biri metal olmak ko?uluyla iki ya da daha çok ELEMENT'in birle?mesinden olu?an bir maddedir. Ancak, hiç bir metal yüzde yüz saf hale ge tirilemedi?inden bu tan?m çok geni?tir ve ?cala??mr terimi, genellikle bilerek biraraya getirilmi? de?i?mez orandaki metaller için kullan?l?r. Ala??m. saf metallerden daha de?erlidir. Çünkü, 
Demir, f?r?ndan, nikel ve magnezyum içeren kepçelere aktar?l?yor. Magnezyum kaynar ve  magnezyum fi?e?ia halinde tutu?ur. Tepkime, karbonun demir içinde, her zamanki küçük taneler yerine grafit yumrulart haline gelmesine neden olur. Böylece, SG demir (sferoidal grafit) denen çok sa?lam bir ala??m olu?ur. (altta, solda) 


A: Saf bir metal, atomlar? düzgün s?ralar halinde yerle?ti?inde?z kolayl?kla bükülür. 

B: s?ralar aras?nda kaymalar, düzgün biçim içinde yartklar, çallamalar yapar. 

C: Kat? çözelti a/a??nz?nda, eklenen atomlar. s?ralar? bozarak ba?ka biçimler verir ve metali sa?lamla?t?r?r. 


Kar???mlar çok çe?itli olabilir. Bunun yan? s?ra „ozel amaçlar için sa?lan?l?k, elektrlksel iletkenlik. ?s? ve korozyona (a??nmaya) direnç gibi de?i?ik dzelliklere a??rl?k verilebilir.Baz? sat metallerin yararl? özellikleri vard?r ama genel endüstri i?lemleri için gerekli ni telikleri ta??malar? enderdir. Örne?in bak?r, elekt ri?i iyi iletir, ama son derece yumu?ak t?r. Herhangi bir metale öteki elementlerden küçük bir miktar katmakla, sözkonusu metale kendine özgü yararl? niteliklerin yan?s?ra, mekanik özellikler de ka zand?r?l?r. Alay?m yap?m?: Biraraya getirilecek elementlerin say?s? ve oranlar?, ala??m yap?m?n? karma??k hale ge tirebilir. En yal?n teknik, metaller) istenen oranlarda birarada eritmektir. Ancak, bu her zaman olas? de?il dir. Elementlerin erime noktalar? birbirinden çok fark l? oldu?undan dahadü?ük erime noktal? bile?en, fazla miktarda buharla?maya ba?lar. Sozgelimi bak?r, 1 084°Cta çinko 419`'C'ta erir, 907.eta kayna maga ba?lar. Pirinç yap?l?rken, e?er bak?r ve çinko bir likte 1 084°Ca ?s?t?l?rsa her ikisi de eri', ama çinko, bak?r?n erimesinden çok önce kaynamaya ve buhar la?maya ba?lam??t?r. Bu nedenle pirinç yap?m?nda bak?r, eriyinceye ka dar ?s?t?l?r ve dahs sonra kat? çinko eklenir. Çinko, s?v? bak?r içinde kolayca ve fazla buharla?ma olmadan erir. Ancak, çok yüksek s?cakl?klarda biraz çinko yltimi olaca??ndan, kar???ma, gerekli çinko miktar?ndan biraz fazlas? kat?lmal?d?r. Erime noktalar? çok farkl? olan elementlerin ka r??t?r?lmas?nda kullan?lan bir ba?ka yontem de, once bir ,ana ala??m» haz?rlamakt?r. Sözgelimi, e?er bir ala?im % 5.1 000'C'ta eriyen A metal' ve % .95,450°C ta eriyen B metall içerirse, 5 kg erimi? metale 95 kg kat? metal kat?lmas? zor olacakt?r. Bunun için, iki me tal % 50 oran?nda kar??t?r?larak bir sana ala??m» ya p?l?r. Daha sonra geri kalan miktarlar, bu ana ala ??mdan al?nan küçük oranlarla eritilir. Ala??mlar?n yap?s?: Saf metallerin atom yap?lar?, ala??mlar?n özellikleri anla??lmadan aç?klanamaz. Di? görünü?lerinden anla??lmamakla birlikte, me taller billur yap?dad?r. Metal ATOM'lar? düzenli bir bi çimde yerle?mi?tir. Bir kafes gibi kesin geometrik ka l?plar içinde, belirli noktalarda yerle?mi? düzgün bir a? olu?tururlar.

Boyle yap?lar mekanik olarak yumu ?akt?r. Çünkü. bir düzlem üzerinde ya da yass? yaprak biçiminde dizilen atomlar, d??ardan uygulanan bir kuvvet etkisiyle kolayca birbirleri üzerinden kayabi lirler. Uygulanan kuvvet kalkt?g?nda, düzlemler geri kayarak as?l yerlerine gelmezler. Bu, saf metallere plastik ya da macunumsu bir ozellik verir. Gerçekte, atom düzlernleri birbiri üzerinden, tam blllur yap?daki yanl?? yerle?me diyo adland?r? lan etkilerin do?rudan sonucu olarak, daha kolay kasaf metaller, genellikle büyük tanelidir. Aralar?ndaki göreceli s?n?rlar boyunca kolayca k?r?l?rlar (a). Birçok ala?zin küçük taneler halindeki bile?enlerden olu?ur (b). S?n?rlar daha kar???kt?r ve bu k?r?lmaya kar?? dayan:kW:d' art?r?r. (üstte, solda ? Nikel stl?syurn ala.??m?, elektron mikroskopu alt?nda görülüyor (40 000 kez bilyütülmil?). Yanl?? yerle?meler (siyah çizgiler) Ni ,Si bile?i?intn küçük tanecikleri taraf?ndan önlenir. (üstte, sa?da) Yüksek h?zl? çelik kesme aleti bir metal yüzeyi tornalwor. Bu sert çelikler, % 22 tungsten. % 4 krom ve küçük miktarlarda karbon, molibden re vanadyum içerir. Akkor halde sertli?in korunmas? için bazen kobalt kat?l?r. 

Metal bill??r biçiminin bozulmas?nda yanl?? yer le?me'nin oynad??? rolü anlayabilmek Için, büyük bir hal?n?n oda boyunca çekilmesini gözlemek gerekir. Hally? bir uct?nci,r? kald?rmak ve çekmek Için büyük bir kuvvete ve birkaç ki?iye gerek vard?r. Ama hah, önce öteki ucundan one dogru itilirse (yanl?? yerle? me). kolayca çekilebIlir. Ister ak???n? olu?turmak üzere, Ister art?k madde halinde olsun. metal BILLURLARI Içinde farkl? tipte atomlar?n bulunmas?. kayma hareketini önler ve me :alde yanl?? yerle?melerin olu?mas?n? zorla?t?r?r. Ala. ??mlara kat?lan metal miktar?, tipi ve ayn? zamanda bu metal?n bilim• yap?daki düzeni, ala??m?n son ozel liklerini büyük olçüde etkiler. Erimi? halde haz?rlanan ala??mlar, daha sonra so gutulur. Metallerin, ço?u erimi? halde birbirleriyle bü tünüyle kar???rlar Bu kar???mlar, metallerin birbirleri içindeki çozeltileri olarak da dü?ünülebilir. Erimi? hal de k,r??,mayan metaller, ya? ve su gibi birbirlerinden ayr?lma e?iliminde olduklar?ndan. genellikle yararl? ala??mlar olu?turmazlar. Çozeltinin kat?la?ma s?ras?ndaki davran???, olu ?acak ala??m?n özelliklerini büyük ölçüde etkiler. Az raslanan bir ornek. kat?la?ma s?ras?nda çözeltinin ka r??mamas?d?r. Bu ürün kat: çözelti diye adland?r?l?r. Burada, ula??m her tanenin erimi? kar???mla ayn? bi le?imde oldu?u taneli bir billur yap? gösterir Yaln?zca 
bak?r ve nikel gibi birkaç metal çifti,olas? göreceli oran lar?n bütününü içerecek biçimde kat? çözelti olu?tu rurlar. Gene az raslanan ba?ka bir örnek de, iki bile?i ?in kat?la?ma s?ras?nda büsbütün ayr?lmas?d?r. Bu durumda kat? ala??m, saf metal blllurlar?n?n bir kar? ??m? olacakt?r. Bu iki a??r? örnek d???nda ise, genellikle metaller birbirlerinde s?n?rl? olçüde çözünürler. Böylece ula??m, iki kat? çozeltinin bir kar???m? olur. Bunlar evre (faz) olarak adland?r?l?r. Bir ornek olarak, kur?un ve kalay ula??m? al?n?rsa, genellikle (alfa) olarak adland?r? lan evre (faz). Içinde 5 oran?nda çözünmü? kalay bulunan kur?undan olu?ur. 3 (beta) evresi ise, % 1 kur?un Içeren kalayd?r. Bu sistemde % 62 kalay, % 38 kur?un idealdir. Çünkü ala??m, istenen s?cakl?kta saf bir metal gibi bütünüyle erlr.Bu bile?imdeki• ula??ma. ötektik (birerim) bile?im ad? verilir. Mikroskop alt?nda incelenirse. kalayca zengin evresi, kur?un taraf?ndan çevrelenmi?, uygun biçimde bölümlere ay r?lm?? tanecikler olarak görünür. Kesin erime nokta s?ndan dolay? bu ula??m, LEHIMLEME i?lerinde çok kullan?l?r. % 65 kur?un içeren bir ba?ka ala??m,mikroskopik bir yap?dad?r ve kur?unca zengin alfa evresinin nis peten büyük taneleriyle ötektik evrenin daha ince ta neciklerinden olu?ur. Bu ala??m?n erime noktas? 70°C'  32  Bas?nçla döküm, güç biçim verilen metal parçalar?n yap?m?nda kullan?lan bir tekniktir. Ala??m?n kal?ba, hatas?z bir sonuç elde etmek için iyi akmas? gerekir. Burada bir çinko ula??m? olan Mazak,kullan?lmakta d?r. (solda) Yüksek bas?nçla kal?ba verilmeden önce erimi? ala??m,dcpolama /?rz?n?za yüklcnir. Kal?p, daha sonra aç?l?r re dökilm, pilskürtmc pimleri yard?m?yla ç?kar?l?r. Son olarak su banyosunda so?utulur. 

In biraz üstüne ç?kt???ndan.kat?la?ma s?ras?nda ko layl?kla biçim verilebil?r Bu nedenle borular?n bir le?tirilmesi gibi i?lerde kullan?l?r ve ço?unlukla usu borular? lehimi> diye bilinir. Kat? çözeltilerin iki farkl? yap?s? vard?r: yer de ?istir?nis ve ara durumlu. Yer de?i?tirmi? kat? yap?da, eklenen ?netalin aton?lar?, genellikle, raslant?sal bi çimde as?l metal a?lar? içindeki atomlar?n yerini al?r. Sozgelimi küplerden olu?mu? bir billur a??, her kö?e sine yerle?mi? olan as?l metal atomlar? ile birkaç kö ?eye rasgele girmi? olan öteki metal atomlar?n? içerir. Bu durum, yaln?zca, kabaca ayn? büyüklükte atom lar? bulunan maddelerde gerçekle?ir. Etkinin ço?u kez önemsiz görünmesine kar??n, a? hareketini engel leyen ve maddede bir sertle?me ortaya ç?karan neden, atom büyüklüklerindeki önemsiz farkl?l?klard?r. ör ne?in, bak?r ve NIKEL.yer degi?tirmi? türde kat? çö zelti yaparlar. Ara durumlu kat? çözeltilerde, eklenen maddenin atomlar?. her kö?esinde asil metal atomlar? olan küp lerin içine küçük toplar gibi yerle?mi? halde, asil me tal a?lar? ile birarada bulunurlar. Eklenen maddeler. genellikle, atomlar? a? aralar?na yerle?ebilecek kü çüklt?kte olan KARBON ya da AZOT gibi ametal mad delerdir. Baz? billur yap?larda. aradaki atomlar yanl?? yer le?meyi engelleyici bir rol oynar. Bu nedenle çok kü çük miktarlarda eklenmeleri gerekir. Örne?in saf de mir içinde % 0,1 oran?nda karbonun, ara durumdaki türü olu?turacak biçimde çözünmesi, metal dayan?kl? l???n? on kat art?r?r ve yumu?ak demiri sert çeli?e dö nü?türür. Bir ba?ka tip ula??m yap?s?nda da, iki farkl? metal atomu, baz? kesin oranlarda kimyasal ba? olu?turur (1:1, 2:2, 2:3 vb.).Böyle ala??mlara yar? metal bile?ik ler denir ve düzgün bir a? yap?lar? vard?r. Yar? metal bile?ikler son derece sert ye k?r?lgand?r Ancak bu tür tanecikler, normal kat? çözelti içinde da, ??ld???nda.

Ula??ma sertlik verirler. Kur?un kalay an timon ala??mlar?, yar? metal kalay antimon bile?i?i içeren, göreceli olarak büyük billurlu bir mikro yap? dad?r. Bu yar? metal bile?ikler, ula??mda, öteki evre taraf?ndan sar?lan,billur bir evre biçiminde ortaya ç? kar. Kur?un kalay antimon ala??mlar?, içlerindeki ya r? metal bile?ikler a??nmaya kar?? dayan?kl?l?k sa?la d?g?ndan ve daha kolayl?kla biçimlendirilebilme özel liklerinden dolay?, yataklarda kullan?lmaya çok uy gundur. Çöktürmeyle sertle?tirme: Yar? metal bile?ikler, ala??mlar?n sertle?tirilmesinde de oldukça önemli rol oynarlar. Yüksek s?cakl?klarda kat? çözeltinin sert le?mesi, bir gerileme gösterir ve billur a??n?n bozul ma e?ilimi fazlad?r. Bu durum, ala??m atomlar?n?n engellemelerine kar??n, yanl?? yerle?melerin ortaya ç?kmas?na yard?mc? olur.

ALA?IM  NED?R, Al???m nerelerde kullan?l?r al???m hakk?nda bilgiler , Al???m malzemleri, Al???m anlam?

Bu nedenle metal yumu?ar. Normal ko?ullarda, küçük miktarda yar? metal bile ?ikler içeren bir ala??m h?zla sogutulursa,bile?ik a??r? doymu? kat? Melli halinde tutulacakt?r. Daha sonra dikkatle kontrol edilerek yap?lan yeniden ?s?tma, yar?metal bile?ikleri, kat? çözelti içinde çok iyi da??lm?? halde çökelmeye götürün Küçük.sert çök eleri etkin biçimde en gelire. Ayr?ca, olu?maya ya da yeniden erimeye ba? mü? tanecikler, yanl?? Yerle?rn lad?klar? s?cakl?kla do?ru orant?l? olarak, bu alandaki etkinliklerini sürdürürler. Çöktürme ile sertle?tirilmi? ala??mlar?n bir ba?ka önemli üstünlü?ü de, a??r? doymu? kat? çözeltinin bir ölçüde yumu?ak olmas?d?r. Böylece, son sertle?t?rme i?leminden önce kolayl?kla biçimlendirilebil?rler. Çeligin ?s?l i?lemi : A??r? doymu? kat? çözeltinin, çeliklerin ISIL /?LEM'inde önemli rol oynayan özel bir türü vard?r. 8002C'ta bir çeli?in so?uk ya?da, h?zla soOutul?nas?yla. 700°C dolaylar?nda normal ola rak olu?an ozgül yap? de?i?imi için yeterli süre tan?n mam?? olur (Bu de?i?im demir karbür olu?turmak üzere karbon atomlar?n?n demir içinde hareketleri so nucu olu?ur ve yükseltilmi? ?s?da belirli bir süre için de gerçekle?ir., So?utma i?lemi sonucu karbon atom lar?, a??, yanl?? yerle?me hareketlerini büsbütün güç le?tirecek derecede bozar. Bu yolla i?lem görmü? çeli?e martensit ad? ve rilir ve çok serttir. Bu sertlik, k?r?lganl?ga neden 'ol du?undan kullan??l? de?ildir.

Bu özellik, ala??m yap? m?nda gözönünde bulundurulmas? gereken noktalar? ortaya koyar: sertlik, ala??m ekleyerek art?r?labilir: ama belirli bir düzeyin üstünde, metal sa?lam olmaktan ç?kar. Martensit?n k?r?lganl???, ta v la?na (yeniden 500 700°C aras?nda ?s?tma.) ve onu iz leyen so?utma ile giderilebilir. Bu i?lem, ala??m sert ligini bozmaks?z?n sa?laml?k kazand?r?r. Çok kullan?lan ala??mlar Bronz, insano?lunun yapt??? en eski ala??md?r. A??rl?kça yakla??k 10:1 ora n?nda bak?r kalay kar???m?ndan olu?ur. Ba?ka bir ba k?r ala??m?, a??rl?kça % 10 45 aras?nda çinko içeren pir?nçtir. Dökme demir (pik demir), % 2 4,5 aras?nda karbon., eser miktarda manganez, fosfor, silisyum ve kükürt içeren demirdir. Dökme demir ata??m/ar fikri, krom. molibden gibi elementleri içerir. Eklenen bu ?naddeler. basit dokme demirin özelliklerini geli?tirir. Çelik, % 2'den az karbon, % l'den az manganez ve daha az miktarlarda silisyum, fosfor, kükürt ve oksi jen içeren demir karbon ala??m?d?r. Alaszm Delikler, kabaca ?u oranda elementler içerir: krom ya da nikel % 0,4 ya da daha fazla: molibden, tungsten ya da va nadyum % 0,1 ya da daha fazla: manganez % 10 ya da daha fazla. 18 8 paslanmaz çelik, yüzeyde ince ve dayan?kl? oksit filmi olu?turan   18 krom içerir. Bu soydam film, demiri paslanmaktan korur. % 8 nikel ekleme, ala??ma i?lenme kolayl??? verir. Bu ala??m ça tal, b?çak, vb. sofra tak?mlar?, mutfak lavabosu ve çe?itli ev araçlar? yap?m?nda kullan?l?r. Nimonik ula s?Mlar, , asil metal olarak nikele. aliiminyum, titan ve molibden kat?lmas?yla yap?lm??t?r. Yüksek ?s?larda bo zulmaya dayan?kl?d?r. Gaz türbin' kanatlar? yap?m?n da önemli uygulama alan? bulur. Alüminyum ata???n lar?, sa?laml???n ve dü?ük a??rl???n gerekli oldu?u i? ler için yap?l?r. Silisyum, bak?r ve magnez.yum ile kü çük miktarlarda manganez, çinko, titan ve nikel gibi maddelerle birlikte bu ala??mlar? olu?tururlar. ?lk üre tilen alüminyum ala??mlar?ndan biri. Duralumin'dir 


Ba?ka i?lemlerle üretilen ala?zmlar?n aritilmasz için elektrociiruf arztl?n süreci (ESR süreci). Ala?zm külçesi (büyük silindir), erinzi? cüruf içine yava?ça daldirilzr. Bu külçe cürufla lepkimeye girer ve safla??r. Elektrik ak?m?, ala?z?n külçesinden geçirilir ve oru eritir.Safla?rm? ala?z?n: cüruf banyosonun dibinde toplan?r. 
Dayan?kl?, i?,fif ve sa?lam bir Madde oldu?undan, Zeplin (HAVA GEMISI) ve modern uçaklarin yap? ele mani olarak kullan?l?r. Duralumin, % 4 bak?r ve az oranda magnezyum, manganez ve silisyum içerir. Alüminyum ala??mlar? n?n bir ba?ka uygulama alan? da, elektrikli mutfak, ve pisirme e?yalar?d?r. Amalgamalar, c?va esasl? ala??mlard?r ve çok yayg?n olarak DI? HEKIMLI?I' nde kullan?l?r. 


Etiket: ALA?IM  NED?R, Al???m nerelerde kullan?l?r al???m hakk?nda bilgiler , Al???m malzemleri, Al???m anlam?,alasimnedir

Bu içerik sizi rahatsız ediyor ise ve kaldırılmasını istiyorsanız öneri şikayet bölümünden bize ulaşabilirisiniz. Tıkla bildir.


|| 23 02 2017 Şubat Perşembe